Nghệ sĩ Việt và quốc tế hội tụ, biến khu chợ thành không gian nghệ thuật

Diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 (13 - 28/11), tour nghệ thuật Chạm Đồng Xuân biến khu chợ hơn trăm tuổi thành không gian trải nghiệm nghệ thuật đa giác quan. Tại đây, người tham quan không đơn thuần đi xem triển lãm mà có thể tự do khám phá, tương tác với các tác phẩm được sắp đặt giữa những lối đi quen thuộc.

Điểm đáng chú ý là cách các nghệ sĩ khai thác chính những chất liệu đời thường của khu chợ. Những hình ảnh tiểu thương, hoạt động giao thương, vật dụng phục vụ buôn bán được chuyển hóa thành ngôn ngữ nghệ thuật. Có tác phẩm khiến người xem bất ngờ bởi sự chân thực, có sáng tạo lại khơi gợi tò mò thông qua âm thanh và khả năng tương tác.

Với 25 tác phẩm của nghệ sĩ trong nước và quốc tế, triển lãm mang đến nhiều góc nhìn khác nhau về Đồng Xuân. Trong đó, Vang vọng Đồng Xuân của nghệ sĩ Australia Alexander Pug William và nghệ sĩ Việt Nam Tuấn Nị sử dụng những chiếc hộp xốp thu thập tại chợ để tạo thành nhạc cụ. Người tham quan có thể trực tiếp gõ, tạo âm thanh và hòa vào những thanh âm quen thuộc của hoạt động mua bán.

Bộ tranh tương tác Fauna của hai nghệ sĩ Pháp Adrien và Claire lại mở ra trải nghiệm khác, trong khi nghệ sĩ Lê Vũ sử dụng những đồng xu nghệ thuật với họa tiết lấy cảm hứng từ mặt sau tiền giấy Việt Nam. Đáng chú ý, dự án nhiếp ảnh sắp đặt của nghệ sĩ Nguyễn Minh Hoàng cùng cộng sự đưa những người lao động thầm lặng như người khuân vác, trông hàng, bảo vệ trở thành nhân vật trung tâm. Qua đó, bức tranh về khu chợ được mở rộng, không chỉ có người bán và người mua mà còn có những con người góp phần duy trì nhịp sống nơi đây.

Một điểm mới khác là sân mái chợ Đồng Xuân lần đầu mở cửa đón công chúng. Không gian trên tầng cao được bố trí thành nơi đọc sách, chơi cờ và nghỉ ngơi, tạo nên sự tương phản thú vị với nhịp giao thương bên dưới. Từ vị trí này, người tham quan có thể ngắm nhìn những mái phố cổ Hà Nội theo một góc nhìn khác. Các hoạt động biểu diễn âm nhạc và chiếu phim cũng được tổ chức tại đây trong thời gian diễn ra lễ hội.

Bên cạnh triển lãm, cuộc thi thời trang Market to Mode khai thác những sản phẩm quen thuộc tại chợ thông qua cách phối hợp và biến tấu trang phục. Những món hàng vốn phục vụ nhu cầu sinh hoạt, buôn bán được nhìn nhận như chất liệu sáng tạo, khuyến khích người tham gia thể hiện cá tính riêng.

Theo giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn, tên gọi Chạm Đồng Xuân thể hiện mong muốn để công chúng tiếp cận khu chợ bằng nhiều giác quan, từ quan sát kiến trúc, lắng nghe âm thanh đến cảm nhận nhịp sinh hoạt thường ngày. Đáng chú ý, một số nghệ sĩ quốc tế đã dành cả tháng nghiên cứu, tìm hiểu không gian và con người nơi đây trước khi xây dựng tác phẩm.

Hơn một thế kỷ tồn tại, chợ Đồng Xuân không chỉ lưu giữ dấu ấn kiến trúc mà còn chứa đựng ký ức đô thị qua tiếng rao, những cuộc trao đổi và nếp buôn bán được truyền qua nhiều thế hệ. Những giá trị ấy không nằm yên trong tư liệu lịch sử mà tiếp tục hiện diện trong đời sống mỗi ngày. Bởi vậy, việc đưa nghệ thuật vào không gian chợ cũng mở ra một cách tiếp cận di sản gần gũi hơn với người trẻ. Thay vì chỉ tìm hiểu qua sách vở hay những câu chuyện được kể lại, công chúng có thể trực tiếp quan sát, tương tác và khám phá những lớp văn hóa ngay trong một địa điểm quen thuộc.

Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ”, hơn 150 hoạt động được tổ chức tại nhiều không gian của Thủ đô. Giữa dòng chảy ấy, Đồng Xuân trở thành một điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật đương đại và ký ức đô thị, nơi những điều bình dị của đời sống có cơ hội được nhìn nhận bằng một lăng kính mới.