Từ năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức; từ năm 2028 dự kiến còn 1 phương thức. Ở cấp cơ sở đào tạo, số phương thức tối đa là 5, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.
Dự thảo cũng đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung. Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ hoặc đáp ứng yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ. Những đề xuất này được đưa ra sau hơn 10 năm tuyển sinh liên tục thay đổi.
2015 - 2018: Từ một kỳ thi chung đến mở rộng quyền tự chủ
Năm 2015, Bộ GD&ĐT tổ chức Kỳ thi THPT quốc gia, sử dụng kết quả để vừa xét tốt nghiệp THPT vừa làm căn cứ tuyển sinh đại học, cao đẳng. Cùng năm, ĐHQG Hà Nội tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực để lấy kết quả xét tuyển, mở đầu cho quá trình xuất hiện thêm các kỳ thi riêng.
Cách đăng ký nguyện vọng khi đó còn giới hạn. Thí sinh được đăng ký tối đa 4 nguyện vọng vào một trường ở đợt đầu. Đến năm 2017, giới hạn này được bỏ: thí sinh có thể đăng ký không giới hạn số nguyện vọng, số trường và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên. Hệ thống bắt đầu thực hiện lọc ảo chung đối với các nguyện vọng sử dụng kết quả thi THPT.
Năm 2017 cũng đánh dấu việc ĐHQG TP. HCM tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực. Sang năm 2018, các trường được tổ chức nhiều đợt tuyển sinh trong năm và bắt đầu tự quy định ngưỡng đảm bảo chất lượng, trừ những nhóm ngành Bộ tiếp tục quy định ngưỡng. Các cơ sở đào tạo cũng được tự xác định chỉ tiêu tuyển sinh, thay cho việc Bộ giao chỉ tiêu trước đó, ngoại trừ ngành đào tạo giáo viên. Đây là giai đoạn quyền tự chủ tuyển sinh của các trường được mở rộng, đồng thời các phương thức tuyển sinh bắt đầu đa dạng hơn.
2019 - 2021: Phương thức xét tuyển đa dạng, kỳ thi riêng phát triển
Từ năm 2019, các cơ sở đào tạo sử dụng nhiều phương thức để xét tuyển. Giai đoạn này chứng kiến sự "nở rộ" của các phương thức xét tuyển khi các trường đại học được trao quyền tự chủ cao hơn. Sang năm 2020, Bộ GD&ĐT bổ sung thêm các điều kiện tổ chức tuyển sinh riêng. Các kỳ thi độc lập như Đánh giá năng lực của ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TP. HCM hay Đánh giá tư duy của ĐH Bách khoa Hà Nội ngày càng thu hút đông đảo thí sinh.
Trong giai đoạn này, việc đăng ký xét tuyển cũng từng bước chuyển sang trực tuyến. Năm 2021, thí sinh được đăng ký trực tuyến ở những nơi có điều kiện và được điều chỉnh nguyện vọng tối đa 3 lần. Cùng với việc mở rộng phương thức, hệ thống quản lý tuyển sinh được xây dựng theo hướng tập trung dữ liệu hơn.
2022 - 2023: Số hóa toàn bộ quy trình, thí sinh đăng ký theo ngành
Năm 2022, thí sinh chỉ đăng ký xét tuyển trực tuyến sau khi thi tốt nghiệp THPT và được điều chỉnh nguyện vọng không giới hạn số lần trong thời gian quy định. Dữ liệu học tập THPT được đồng bộ vào hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung; hệ thống cũng được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Đáng chú ý, tất cả nguyện vọng của thí sinh theo các phương thức được đưa vào hệ thống để lọc ảo. Bộ GD&ĐT đồng thời yêu cầu các trường đánh giá, đối sánh kết quả học tập của sinh viên theo từng phương thức và loại bỏ những phương thức không hiệu quả. Tài liệu tổng kết của Bộ ghi nhận tình trạng có quá nhiều phương thức, trong đó một số phương thức không hoặc có rất ít thí sinh đăng ký.
Từ năm 2023, thí sinh đăng ký xét tuyển theo ngành, trường thay vì phải lựa chọn cụ thể phương thức xét tuyển. Các kết quả thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy cũng được đưa lên hệ thống để các trường sử dụng khi xét tuyển.
Một thay đổi khác liên quan trực tiếp đến điểm xét tuyển là điểm ưu tiên. Từ năm 2023, với thí sinh đạt từ 22,5 điểm trở lên, điểm ưu tiên được giảm dần để tổng điểm xét tuyển sau ưu tiên không vượt quá 30 điểm.
2024: Bắt đầu siết việc sử dụng phương thức
Tuyển sinh năm 2024 cơ bản tiếp tục thực hiện theo Quy chế năm 2022. Thí sinh đăng ký xét tuyển theo ngành, không phải lựa chọn phương thức hay nguồn dữ liệu; hệ thống tiếp tục được kết nối với dữ liệu của các cơ sở đào tạo và các kỳ thi riêng.
Điểm đáng chú ý trong năm này là yêu cầu các trường rà soát hiệu quả của các phương thức xét tuyển. Đây cũng là giai đoạn Bộ GD&ĐT đặt vấn đề giảm những phương thức không có hoặc có rất ít thí sinh đăng ký, sau khi đánh giá thực tế tuyển sinh những năm trước. Các trường khối Quân đội lần đầu tiên áp dụng phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học bạ THPT và kết quả các kỳ thi Đánh giá năng lực.
2025: Bỏ xét tuyển sớm, đưa các phương thức về cùng mặt bằng
Năm 2025, quy chế tuyển sinh có những điều chỉnh lớn. Các trường không còn được xét tuyển sớm. Những phương thức như học bạ, điểm thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, chứng chỉ quốc tế... vẫn có thể được sử dụng nhưng phải xét trong đợt chung với phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT. Sự thay đổi này yêu cầu các cơ sở đào tạo và thí sinh phải điều chỉnh lại toàn bộ kế hoạch và quy trình nộp hồ sơ.
Với xét học bạ, trường phải sử dụng kết quả học tập cả năm lớp 12 và kết quả này phải có trọng số tối thiểu 25% trong điểm xét tuyển. Các trường sử dụng nhiều phương thức, tổ hợp phải xây dựng và công khai quy tắc quy đổi tương đương ngưỡng đầu vào, điểm trúng tuyển giữa các phương thức.
Năm 2025 cũng là năm đầu tiên học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 thi tốt nghiệp THPT. Kỳ thi chỉ còn 4 môn, gồm toán, ngữ văn và 2 môn tự chọn; các tổ hợp Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội theo cách tổ chức trước đây không còn được sử dụng trong kỳ thi. Nội dung này tác động trực tiếp đến cách các trường xây dựng tổ hợp xét tuyển.
2026: Tiếp tục giới hạn phương thức, siết xét học bạ và điểm cộng
Quy chế tuyển sinh năm 2026 tiếp tục điều chỉnh theo hướng chuẩn hóa. Các cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển, không tính xét tuyển thẳng. Số nguyện vọng của mỗi thí sinh được giới hạn ở mức 15.
Xét học bạ được quy định chặt hơn: phải sử dụng kết quả học tập của 6 học kỳ lớp 10, 11 và 12; trong tổ hợp phải có toán hoặc ngữ văn với trọng số tối thiểu 1/3. Thí sinh còn phải đạt tối thiểu 15/30 điểm từ kết quả thi tốt nghiệp THPT theo quy định để được xét bằng phương thức này.
Quy định về điểm cộng cũng được chuẩn hóa. Tổng các loại điểm cộng không vượt quá 3 điểm trên thang 30; riêng điểm khuyến khích từ chứng chỉ ngoại ngữ và chứng chỉ quốc tế tối đa 1,5 điểm. Các trường đã quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn học thì không cộng thêm điểm khuyến khích cho cùng chứng chỉ.
Những điều chỉnh của năm 2026 tiếp tục đặt nền cho dự thảo tuyển sinh năm 2027, trong đó Bộ GD&ĐT đề xuất thu hẹp hơn nữa số phương thức xét tuyển và bỏ cơ chế điểm cộng do trường tự quy định.
Tổng hợp
Theo Dân Trí
