Ngày 28/5, Thành ủy TPHCM tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Chính quyền 2 cấp ở TPHCM
Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho rằng đây là dịp kiểm điểm một phép thử mới, xem xét trong 1 năm qua đã làm gì gắn với quy mô thành phố mới trong tầm vóc mới, nguồn lực mới và trong những cơ chế đột phá mà thành phố đã có.
Ông Quang nhận định việc này có thể được xem xét qua hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả; qua việc gần dân, kịp thời giải quyết những vấn đề người dân ở cơ sở yêu cầu.
Điểm qua những mặt làm được, ông Quang khẳng định thành phố đã làm đúng hướng trong triển khai mô hình địa phương 2 cấp gắn với những kết quả tích cực, dù ban đầu có một số việc tiên lượng không thể làm được.
Điểm nổi bật là đã cắt giảm được rất nhiều thủ tục hành chính, cắt bỏ nhiều giấy phép con.
Đi liền đó, TPHCM cũng được giao rất nhiều cơ chế như Nghị quyết 98, 260 của Quốc hội và gần đây là Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị cùng Luật Đô thị đặc biệt tới đây.
Dù vậy, ông Trần Lưu Quang cũng nhìn nhận thực tế bộ máy, con người, biên chế bị thu hẹp, cắt giảm nhưng nhiệm vụ lại nhiều lên, phân bố chưa hợp lý, chế độ chưa đồng đều. Đây là những vấn đề còn tồn đọng trong quá trình sắp xếp bộ máy.
Với tinh thần “gỡ khó mà làm”, người đứng đầu Đảng bộ TPHCM nhấn mạnh cần có tư duy, cách tiếp cận mới hơn, quyết liệt hơn và hợp tác tốt hơn trên nguyên tắc phải “chuyển từ lượng sang chất”.
“Chúng ta phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị cùng phát triển, tức là xem người dân mong muốn gì thì mình hỗ trợ. Đó mới là câu chuyện của bây giờ và tương lai, từ tư duy xin - cho sang tư duy tự chủ, tự chịu trách nhiệm có kiểm soát quyền lực”, ông nêu rõ.
Về tổ chức bộ máy, Bí thư Thành ủy TPHCM cho biết sẽ tiếp tục rà soát một số vị trí lãnh đạo TPHCM và sở, ngành sau 1 năm vận hành bộ máy mới. Cấp xã, phường cũng cần rà soát trong đội ngũ nhằm điều chỉnh cho hợp lý hơn, trong đó giữa các phường cũng có thể hoán đổi nhân sự cho nhau để cân đối nguồn lực, vị trí công việc tại địa phương.
Đề cập đến Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM vừa ban hành, Bí thư Trần Lưu Quang thông tin nghị quyết cho phép thành phố tăng thêm tối đa 20% tổng biên chế.
“Như vậy, TPHCM có thêm quota, có thêm biên chế. Đồng thời, thành phố cũng đã sắp xếp đội ngũ người hoạt động không chuyên trách cấp xã, trong đó có khoảng 995 người có thể trở thành công chức, viên chức (khoảng 2/3 là viên chức) và 408 người có khả năng về khoa học công nghệ, công nghệ thông tin”, ông Quang chia sẻ.
Về việc này, Bí thư Thành ủy TPHCM lưu ý hệ thống phải cẩn trọng trong việc tuyển dụng lại theo hướng chọn lọc, giữ được những người được việc, người giỏi. Nếu không làm tốt thì sẽ phải chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của tổ chức, của địa phương mình.
Ông Quang cho biết, thành phố khuyến khích chủ trương thi tuyển, sát hạch cũng như để dành chỗ cho những sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc hoặc những chuyên gia, người có kinh nghiệm tham gia trong hệ thống.
“Trước khi có quota, có biên chế, các đồng chí cũng nên nhắm được luôn ai thì tốt. Cơ chế này cũng không cào bằng và phát đều cho các địa bàn”, ông Quang nói.
Ngoài ra, thành phố còn lưu ý đến chế độ cho cán bộ trên cơ sở cơ chế hiện hành cũng như sẽ tính thêm trong Luật Đô thị đặc biệt nhằm đảm bảo hài hòa nhất, giải quyết tối ưu sự chông chênh giữa cấp thành và cấp xã.
Áp lực cấp xã
Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết, qua 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TPHCM đạt nhiều kết quả quan trọng. Đặc biệt, phương thức điều hành của thành phố ngày càng thể hiện rõ tính “hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả - gần dân - sát dân”; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy hành chính.
Cũng theo bà Tuyết, TPHCM đã triển khai mô hình “một cửa - một quyết định - một đầu mối chịu trách nhiệm” với các dịch vụ công trực tuyến toàn trình và liên thông, cho phép người dân và doanh nghiệp nộp, theo dõi và nhận kết quả hồ sơ trực tuyến. Đồng thời đã áp dụng giải quyết hồ sơ phi địa giới hành chính, giúp người dân có thể thực hiện thủ tục tại bất kỳ đâu trên địa bàn, không bị giới hạn bởi nơi cư trú, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí, thể hiện sự quyết tâm xây dựng một nền hành chính phục vụ.
Tuy nhiên, bà Tuyết cho rằng vẫn còn một số hạn chế, tồn tại cần khắc phục. Đó là đội ngũ cán bộ vừa thừa vừa thiếu, một bộ phận nhỏ cán bộ chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ; thiếu một số lượng cán bộ, công chức, viên chức có kinh nghiệm ở các lĩnh vực trọng yếu như xây dựng Đảng, công nghệ thông tin, tài chính - kế toán, quản lý đất đai, xây dựng - giao thông, y tế, văn hóa, giáo dục.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, TPHCM với vị trí là đô thị đặc biệt, nơi tập trung khối lượng công việc hành chính rất lớn, yêu cầu quản trị ngày càng phức tạp, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giải quyết thủ tục hành chính là điều kiện tiên quyết để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, thông suốt và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Ông Cường nhìn nhận, đến nay việc phân cấp, phân quyền đã giúp giảm đáng kể áp lực cho cơ quan Trung ương, tạo điều kiện để chính quyền thành phố chủ động hơn trong chỉ đạo, điều hành, phát triển kinh tế - xã hội.
Từ đó, góp phần tăng tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền địa phương 2 cấp; giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.
“Nhiều nhiệm vụ trước đây phải thực hiện qua nhiều cấp, nhiều cơ quan thì nay được giải quyết trực tiếp tại địa phương, qua đó giúp tiết kiệm thời gian và chi phí hành chính”, ông Cường nói.
Ông Nguyễn Tấn Phát - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Sài Gòn - cho hay, hiện một số công chức của phường có xu hướng chuyển công tác sang các sở, ngành thành phố bởi cho rằng đến đây sẽ ổn định hơn, không bị cắt giảm biên chế.
Ông Phát cũng cho biết, hiện tổng số biên chế tại phường là 90 nhân sự, trong đó 57 người thuộc khối chính quyền, 33 người thuộc khối Đảng, đoàn thể. Theo lộ trình đến năm 2030, nhân sự khối Đảng, đoàn thể chỉ còn 27 biên chế, khối chính quyền còn 44 công chức.
Ông Phát cho rằng, việc cắt giảm hoàn toàn người hoạt động không chuyên trách đã tạo áp lực lên những công chức đang làm việc. Mặt khác, việc tiếp nhận, chuyển giao một số lượng lớn cơ sở đảng từ Trung ương và thành phố chuyển về, buộc địa phương phải phân bổ lại nguồn lực và ít nhiều gây áp lực công việc cho đội ngũ.
