Sau chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên Việt Nam chiều 15/10, nhiều sinh viên cho biết những định hướng về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực giúp họ nhận thức rõ hơn trách nhiệm của người trẻ trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.
Đàm Bảo Tâm - Phó Chủ tịch Hội Sinh viên trường ĐH Ngoại ngữ (ĐHQG Hà Nội) nhận định, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi yêu cầu đối với nguồn nhân lực. Nếu trước đây, thành thạo ngoại ngữ đã là lợi thế lớn, hiện nay, sinh viên cần kết hợp năng lực này với kỹ năng số, kiến thức liên ngành và tư duy sáng tạo.
Theo Tâm, giáo dục đại học cần chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, giúp sinh viên vận dụng những gì đã học để giải quyết vấn đề thực tiễn.
AI có thể hỗ trợ dịch thuật, xử lý thông tin và học tập, nhưng việc kiểm chứng dữ liệu, thấu hiểu văn hóa, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với sản phẩm vẫn cần năng lực của con người. Vì vậy, sinh viên không nên chỉ dừng ở việc sử dụng công nghệ có sẵn, mà cần chủ động tìm tòi, thử nghiệm và từng bước làm chủ công nghệ để tạo ra giá trị mới.
Để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng, Tâm kỳ vọng nhà trường và doanh nghiệp tăng cường hợp tác trong đào tạo, hướng dẫn dự án và tổ chức thực tập. Những hoạt động này giúp sinh viên tiếp cận yêu cầu nghề nghiệp, vận dụng kiến thức và tích lũy kinh nghiệm trước khi tốt nghiệp.
Tâm cũng cho rằng, đổi mới sáng tạo không nhất thiết bắt đầu từ những dự án lớn, mà có thể xuất phát từ các vấn đề trong học tập và đời sống. Sinh viên cần tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, phát triển ý tưởng khởi nghiệp và hoạt động cộng đồng, trong khi nhà trường và các tổ chức thanh niên tạo môi trường để người trẻ thử sức, kết nối nguồn lực.
AI mở thêm cơ hội cho sinh viên Kinh tế
Nguyễn Ngọc Minh Anh - Phó Chủ tịch Hội Sinh viên trường ĐH Ngoại thương cho biết, việc trực tiếp lắng nghe Thủ tướng Lê Minh Hưng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng lãnh đạo các bộ, ngành tại chương trình đối thoại giúp cô cảm thấy vinh dự và có thêm động lực.
Theo Minh Anh, những thông điệp tại buổi Đối thoại cũng nhắc nhở sinh viên năm cuối về trách nhiệm học tập, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển kinh tế của đất nước.
Từ góc nhìn của sinh viên ngành Kinh tế đối ngoại, Minh Anh nhận thấy, AI đang tác động ngày càng rõ đến thương mại quốc tế, tài chính, dịch vụ và quản trị chuỗi cung ứng, thay vì chỉ giới hạn trong lĩnh vực kỹ thuật hay công nghệ thông tin.
Trước tốc độ phát triển của công nghệ, không ít sinh viên lo ngại AI có thể thu hẹp cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, Minh Anh cho rằng, điều quan trọng là khả năng thích ứng và làm chủ công nghệ của mỗi người.
“AI không lấy đi cơ hội của sinh viên Kinh tế, mà chính sự thụ động mới làm người trẻ tụt lại phía sau”, Minh Anh chia sẻ.
Với đặc thù ngành Kinh tế đối ngoại đòi hỏi tìm hiểu thị trường nước ngoài, phân tích xu hướng xuất nhập khẩu và xử lý khối lượng lớn thông tin, AI có thể giúp sinh viên rút ngắn thời gian tổng hợp dữ liệu, hỗ trợ nghiên cứu thị trường và tối ưu một số công việc vận hành.
Theo Minh Anh, công nghệ còn mở ra cơ hội cho các dự án khởi nghiệp của người trẻ, kể cả những dự án có quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế. Khi ứng dụng AI vào các công việc phù hợp, người trẻ có thể tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và dành thêm nguồn lực cho phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường.
Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cần đi cùng tư duy phân tích, khả năng kiểm chứng thông tin và trách nhiệm của người sử dụng. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý công việc, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào cách con người xác định vấn đề, đánh giá kết quả và đưa ra quyết định.
Người trẻ cần chủ động trước thay đổi
Cùng quan tâm đến tác động của công nghệ đối với tương lai nghề nghiệp, Đặng Hữu Phước (trường ĐH KHTN, ĐHQG Hà Nội) cho rằng, Việt Nam đang có cơ hội thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển hạ tầng AI và xây dựng hệ sinh thái công nghệ.
Từng có thời gian học tập và làm việc tại Singapore, Phước nhận thấy, các quốc gia phát triển đã sớm đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư hạ tầng AI và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Từ trải nghiệm này, nam sinh đánh giá các chính sách như Nghị quyết 57 và Nghị định 179 có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo động lực cho phát triển khoa học công nghệ và mở rộng cơ hội cho người trẻ.
Theo Phước, trong bối cảnh AI và chuyển đổi số phát triển nhanh, vấn đề việc làm của thanh niên không đơn thuần là tìm được một vị trí phù hợp, mà còn nằm ở khả năng chủ động tích lũy kỹ năng mới và tạo ra giá trị.
Những định hướng được trao đổi tại chương trình đối thoại giúp Phước có thêm động lực nâng cao năng lực số, tư duy sáng tạo và chuẩn bị tốt hơn cho thị trường lao động. Nam sinh cho rằng, sự đồng hành của Chính phủ, các bộ, ngành và tổ chức liên quan có thể góp phần mở rộng cơ hội việc làm chất lượng cao trong những lĩnh vực công nghệ mới.
Những chia sẻ trên cho thấy, việc chuẩn bị nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số không chỉ đặt ra với cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, mà còn đòi hỏi sự chủ động từ chính người học.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và khả năng thích ứng trong môi trường đa ngành, đa văn hóa. Việc tham gia dự án thực tế, nghiên cứu khoa học và hoạt động khởi nghiệp cũng giúp người trẻ kiểm nghiệm ý tưởng, phát hiện những năng lực còn thiếu và tích lũy kinh nghiệm.
Đồng thời, sự kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức thanh niên cần được tăng cường để tạo thêm cơ hội thực tập, trải nghiệm nghề nghiệp, tiếp cận nguồn lực và phát triển ý tưởng khởi nghiệp.
Theo Đàm Bảo Tâm, việc trao cơ hội cần đi đôi với khơi dậy tinh thần chủ động và trách nhiệm của mỗi người trẻ. Khi biết kết hợp kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực tiễn và tinh thần học tập suốt đời, sinh viên có thể thích ứng tốt hơn với thị trường lao động, nắm bắt cơ hội mới và đóng góp vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số.
