Từ công nghệ đến chuỗi giá trị: Sự trỗi dậy của hệ sinh thái sản phẩm không khói
Trong bối cảnh nhiều tổ chức y tế công cộng trên thế giới gần như không còn nhiều đột phá trong các chiến lược cai thuốc mang tính bắt buộc hoặc quá cứng nhắc, sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá không khói đang mở ra một hướng tiếp cận tiềm năng khác. Những giải pháp này không chỉ bổ sung thêm lựa chọn cho người trưởng thành hút thuốc, mà còn tạo ra cơ hội để ngành công nghiệp và cơ quan quản lý cùng xem xét các phương án giảm tác hại dựa trên bằng chứng và mang tính thực tế hơn.
Một trong những dấu hiệu rõ nét nhất của quá trình chuyển đổi này là sự thay đổi trong cấu trúc thị trường và định hướng đổi mới của toàn ngành, khi ngày càng nhiều nguồn lực được ưu tiên cho các giải pháp dựa trên công nghệ và khoa học nhằm giảm thiểu rủi ro cho người trưởng thành hút thuốc.
Minh chứng cho xu hướng này, dữ liệu từ Báo cáo Giá trị năm 2025 của Philip Morris International (PMI) cho thấy nhóm sản phẩm không khói đã tạo ra 16,9 tỷ USD doanh thu thuần, chiếm 41,5% tổng doanh thu, với sự hiện diện tại 106 thị trường và hơn 43,5 triệu người trưởng thành sử dụng trên toàn cầu.
Tỷ trọng doanh thu ngày càng gia tăng cho thấy các sản phẩm không khói không còn mang tính bổ trợ, mà đang dần trở thành một cấu phần trung tâm trong chiến lược tăng trưởng dài hạn. Đồng thời, xu hướng này cũng kéo theo sự điều chỉnh trong cách tiếp cận đầu tư, đặc biệt ở các lĩnh vực như R&D, công nghệ và sản xuất.
Khác với thuốc lá điếu, các sản phẩm thuốc lá không khói kéo theo sự hình thành của một hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm các hoạt động nghiên cứu – phát triển, sản xuất thiết bị điện tử, vận hành chuỗi cung ứng, hạ tầng phân phối cũng như hệ thống kiểm soát và quản trị vòng đời sản phẩm. Sự mở rộng toàn diện này cho thấy ngành đang từng bước xây dựng một chuỗi giá trị thế hệ mới theo chiều sâu, nơi các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường được kết nối chặt chẽ hơn bao giờ hết.
Ông Jacek Olczak - Tổng Giám đốc Điều hành (CEO) PMI - nhận định: “Chúng tôi liên tục chuyển đổi vì thị trường luôn thay đổi, khoa học phát triển, kỳ vọng từ các bên liên quan ngày càng cao và luôn có cơ hội mới xuất hiện. Đó là cách chúng tôi vận hành: Một doanh nghiệp luôn tiến về phía trước, ngay cả khi đã đạt được những thành tựu nhất định.”
Cách PMI kiến tạo tác động kinh tế – xã hội – môi trường trên quy mô toàn cầu
Trong quá trình hiện đại hóa và tái cấu trúc ngành theo hướng bền vững hơn, những lợi ích được tạo ra không chỉ dừng lại ở phạm vi doanh nghiệp mà còn lan tỏa mạnh mẽ ra cộng đồng và các bên liên quan. Một minh chứng rõ nét là cách chuỗi giá trị thuốc lá không khói đang góp phần nâng cao chất lượng sống và hỗ trợ phát triển bền vững tại nhiều quốc gia.
Cũng trong Báo cáo Giá trị năm 2025 của PMI, một trong những minh chứng rõ rệt nhất cho nỗ lực này là cách PMI đảm bảo lợi ích lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp. Trong chuỗi cung ứng nguyên liệu, 99,6% nông dân hợp tác với PMI đạt mức thu nhập đủ sống, phản ánh cam kết đồng hành lâu dài và nâng cao sinh kế cho cộng đồng nông nghiệp.
Đồng thời, các chương trình giám sát chặt chẽ của PMI đã cho ra kết quả không có trường hợp lao động trẻ em được ghi nhận. Điều này góp phần duy trì môi trường xã hội lành mạnh và bền vững. Mặt khác, 99,3% chuỗi cung ứng nguyên liệu của PMI được xác nhận không phá rừng và không làm suy giảm hệ sinh thái, cho thấy nỗ lực bảo tồn môi trường trong khi vẫn duy trì chất lượng đầu vào – một ưu tiên phù hợp với định hướng phát triển bền vững của nhiều quốc gia.
Song song với tác động kinh tế – xã hội, PMI còn tận dụng công nghệ để nâng cao khả năng kiểm soát thị trường, đặc biệt trong vấn đề bảo vệ giới trẻ. Nhờ hệ thống công nghệ và quản lý truy xuất nguồn gốc tiên tiến, 98% sản lượng phân phối của PMI được kiểm soát nhằm hạn chế tiếp cận của thanh thiếu niên, đồng thời tập đoàn đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ xác minh độ tuổi 100% các đơn hàng trực tuyến. Khả năng áp dụng công nghệ xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu dùng giúp PMI tạo ra một khung quản lý minh bạch và hiệu quả hơn nhiều so với sản phẩm thuốc lá truyền thống, đồng thời hỗ trợ chính phủ trong nhiệm vụ bảo vệ nhóm dân số chưa đủ tuổi.
Bên cạnh đó, hệ sinh thái sản phẩm không khói mà PMI đang xây dựng cho thấy một mô hình chuỗi giá trị thế hệ mới, kết hợp hài hòa giữa công nghệ, môi trường và vận hành hiện đại. Đến nay, PMI đã tân trang hoặc sửa chữa hơn 1,36 triệu thiết bị, qua đó kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm thiểu rác thải điện tử. Chuỗi cung ứng của tập đoàn cũng tối ưu hóa 25 triệu m³ nước, thể hiện nỗ lực cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đặc biệt, PMI đã đạt trung hòa carbon trong phạm vi 1 và 2, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình giảm phát thải toàn cầu.
Những kết quả này cho thấy chiến lược chuyển đổi của PMI không chỉ hướng tới tăng trưởng kinh doanh mà còn góp phần tạo ra các giá trị xã hội và môi trường bền vững hơn - đúng với định hướng xây dựng chuỗi giá trị thế hệ mới trong ngành.
Ngành thuốc lá toàn cầu đang chuyển từ mô hình truyền thống sang mô hình dựa trên công nghệ và hệ sinh thái hiện đại, mở ra cơ hội không chỉ cho sản phẩm mà cho toàn bộ chuỗi giá trị thế hệ mới trong kỷ nguyên hợp tác toàn cầu.
Theo đó, không chỉ doanh nghiệp mà cả Chính phủ và người dân đều được hưởng lợi, trong khi các rủi ro xã hội, đặc biệt liên quan đến giới trẻ, có thể được kiểm soát hiệu quả hơn nhờ ứng dụng công nghệ và cơ chế hợp tác công – tư. Trong bối cảnh Việt Nam theo đuổi chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ, câu hỏi đặt ra không còn là có tham gia hay không, mà là nên bắt đầu như thế nào để hiện đại hóa theo hướng giảm tác hại đối với những ngành vốn được xem là “gây hại” như thuốc lá.
