HHTO - Ngày 15/10/1991, Hoa Học Trò chính thức ra mắt teen Việt, những học trò thế hệ 7X. Nhà báo Nguyễn Như Mai, nguyên Trưởng ban biên tập Hoa Học Trò, người được các thế hệ cây bút "nhà Hoa" gọi vui là "người viết sử của Hoa Học Trò" vẫn nhớ như in những tháng ngày sôi động ấy.
Ngày 15/10/1991, làng báo xuất hiện một ấn phẩm mới:
Số báo đầu tiên của Hoa Học Trò gửi bạn đọc lời chào ngắn gọn: “Hoa Học Trò đơm nụ đầu tiên vì bạn, cho bạn, Hoa Học Trò chính là bạn!”. Chỉ đơn giản có vậy, tờ báo đã gửi đi thông điệp mới lạ trong thị trường báo chí nước nhà.
Trước hết, ta hãy trở lại mạch nguồn của tờ báo này. Ngày 1/6/1954, báo Tiền Phong ra ấn phẩm đặc biệt Tiền Phong thiếu nhi. Từ đó, báo Thiếu niên Tiền phong phát triển thành một tờ báo riêng dành cho thiếu niên.
Đến năm 89, 90 của thế kỷ trước, trên Thiếu niên Tiền phong có trang dành riêng cho Đội viên lớn, những bạn đọc sắp hết tuổi Đội. Tuy nhiên, trang báo này vẫn mang tính giáo huấn “trẻ con”, không đáp ứng được đòi hỏi của một lứa tuổi bạn đọc “bị bỏ quên”.
Số báo đầu tiên của Hoa Học Trò.
Đáp ứng yêu cầu bức xúc đó và trong bối cảnh báo chí đổi mới, là thời cơ Hoa Học Trò ra mắt. Tên tờ báo đã tạo được ấn tượng mới mẻ. Cho đến bấy giờ, các báo chí của ta đều được gọi tên theo đối tượng phục vụ của tờ báo, như Nhân dân, Phụ nữ, Thanh niên, Quân đội, Thiếu niên, Nhi đồng… Không lấy tên theo “thông lệ” là Tuổi mới lớn, Tuổi Trăng tròn… tên gọi Hoa Học Trò mang tính biểu tượng và gợi mở. Giống như tên bài thơ văn xuôi Hoa Học Trò của thi sĩ Xuân Diệu.
Đối tượng của tờ báo, như định danh của nhà tâm lý học Phạm Hoàng Gia là “Tuổi thay áo nhân cách”. Đó là lứa tuổi chưa định hình, rất nhạy cảm, như chính các bạn đã tự gọi là tuổi "dở hơi", tuổi ẩm ương, thích khám phá chính mình… Và tờ báo đã đưa ra một định hướng“Hoa Học Trò chính là bạn”, biến học trò từ khách thể thành chủ thể của tờ báo.
Ngay từ số đầu tiên, tòa soạn đã bày sẵn trang mục “lót ổ”, mời “đàn chim non” bay về làm tổ. Với một vài bài “thả thính”, học trò đã ngay lập tức đáp lời.
Chẳng hạn, trang 2 số đầu tiên, Nhật ký để ngỏ có bài viết đặt hàng của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn. Ngay số sau đã có Trang nhật ký của cô bé Mây Tím (16 tuổi ở Nha Trang) mới thật đúng chất học trò.
Có được phản hồi tích cực, chúng tôi mở cuộc thi “Hoa Học Trò trường mình, Hoa Học Trò lớp mình” được sự cộng hưởng rộng khắp ba miền. Khi nội dung tạm ổn, Tổng biên tập Phong Doanh dẫn đầu một nhóm Nam tiến xuyên Việt 55 ngày đêm, vừa để hiểu tâm lý bạn đọc, vừa để "chiêu mộ" những cây bút tiềm năng của miền Nam, vừa tìm thêm cộng tác viên cho báo.
Nhạc sĩ Trần Hoàn sáng tác ca khúc "Tuổi mười sáu" mừng Xuân tuổi Hoa (số 4). Nhạc sĩ Văn Cao ưu ái tặng bài thơ viết tay Tuổi thơ cho báo (số 2).
Có thể nói, chúng tôi đã dò đúng sóng của đối tượng. Một lứa tuổi mộng mơ “Đi giữa cuộc đời và vầng Trăng” (Thơ Đương Huyền Phương). Một lứa tuổi tinh nghịch, hài hước: “Ngồi đằng sau người ta/ Cứ chọc hoài thước kẻ/ Người ta ghét lắm nhé/ Lại còn toe toét cười” (Thơ Phạm Thúy Hòa). Những tình cảm vu vơ trong sáng; “ Hình như trong từng tia nắng/ có nét tinh nghich bạn trai/…Hình như trong từng hạt mưa / Có nét cười duyên bạn gái” (Thơ Lệ Bình).
Không quên học trò chính là lớp người xưa nay được xếp vào hàng “ma quỷ”, nên báo dành cho các "siêu quậy" tung hoành trong chuyên mục “Câu lạc bộ Nhất quỷ Nhì ma…”. Tuổi ẩm ương hay hỏi, hay lý sự, nhưng không thích giáo huấn. Các bạn có dịp tương tác với anh Chánh Văn trên trang Văn phòng Di Vu.
Cách trả lời hài hước, thông minh dí dỏm của anh Chánh Văn được bạn đọc cực kỳ hâm mộ. Dự kiến chỉ là một trang phụ, Văn phòng Di vu trở thành đặc sản của Hoa Học Trò. Nhân vật Chánh Văn trở thành thần tượng của nhiều bạn đọc, thành cảm hứng để các bạn tưởng tượng và "thêu dệt".
Đặc biệt, trang sáng tác “Hương Đầu Mùa” đã khơi đúng mạch nguồn mới (như nhận xét của nhà văn Nguyên Ngọc) vô cùng dồi dào về đề tài, phong cách và tác giả. Các trang viết của các cây bút học trò đã trở thành bài đinh trong mỗi số báo.
Tác phẩm dồn dập gửi đến không đăng tải được hết, chúng tôi tập hợp thành những “giai phẩm” Hương Đầu Mùa đặc sắc mang phong cách vùng miền, dành cho các địa phương, như Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, Huế, TP Hồ Chí Minh, Đà Lạt…
Hội bút Hương Đầu Mùa được thành lập bao gồm những tác giả được bạn đọc yêu thích và bình chọn. Chúng tôi tổ chức cho Hội bút đến các trường quanh Hà Nội và một số tỉnh giao lưu, được các ban giám hiệu và Sở Giáo dục hoan nghênh và hỗ trợ.
Nhiều cây bút Hương Đầu Mùa sau này đã trở thành các nhà văn, nhà thơ, nhà báo vẫn còn trân trọng giữ lại tấm thẻ hội viên ngày nào. Một số bạn đã trưởng thành thay thế lớp chúng tôi lèo lái con thuyền Hoa Học Trò tiến vào thời đại 4.0.
Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt tiếp các nhà báo Hoa Học Trò và Hội bút Hương Đầu Mùa năm 1994.
Hoa Học Trò có sự lan tỏa rộng khắp trong thế giới học đường nên tôi đại diện cho báo được VTV chính thức mời vào ban tổ chức và cố vấn chương trình “Bảy sắc cầu vồng” nổi đình đám một thời (sau này tiếp tục được mời làm cố vấn HBC (hiểu biết chung) chương trình “Đường lên đỉnh Olympia” hơn hai chục năm cho đến nay).
Theo yêu cầu của chính các cây bút học trò, chúng tôi thành lập CLB Tình nguyện tham gia các hoạt động thiện nguyện và hiến máu nhân đạo. Trong chuyến đi “Xuyên Việt” đã nhắc ở trên, đoàn chúng tôi đến viếng Nghĩa trang Trường Sơn. Chúng tôi vô cùng xúc động trước hàng ngàn ngôi mộ liệt sĩ vô danh không có bát hương.
Dừng chân ở Quàng Trị, chúng tôi đã “kích hoạt” chương trình thiếu niên đóng góp 4.000 bát hương cho Nghĩa trang Trường Sơn. Kết quả vượt quá mong đợi, cả một đoàn tàu chở bát hương vào tới nơi trong sự xúc động của nhân dân.
Giải thưởng Lý Tự Trọng của Trung ương Đoàn dành cho cán bộ Đoàn xuất sắc, ban đầu cũng do báo Hoa Học Trò đề xuất. Cũng không thể nào quên những ngày chúng tôi khởi dựng CLB Bóng đá nữ Hoa Học Trò, cái nôi đầu tiên của bóng đá nữ Hà Nội và cả nước.
Cuộc thi đấu đầu tiên của bóng đá nữ Hà Nội do Hoa Học Trò tổ chức ở sân Cột Cờ đã thu hút tới 6.000 khán giả đến cổ vũ. Trong đó có cả anh Hà Quang Dự, Bí thư thứ nhất TƯ Đoàn, đến động viên.
Hoa Học Trò đã tạo ra tiếng vang và sự quan tâm của dư luận với bóng đá nữ. Lứa cầu thủ đầu tiên ấy (Bùi Hiền Lương, Nguyễn Thúy Nga, Nguyễn Thị Hà, Phùng Minh Nguyệt…) đã trở thành những tuyển thủ quốc gia đem lại Huy chương Vàng SEA Games đầu tiên về cho Tổ quốc.
Sau khi chiến thắng trở về, họ đến Tòa soạn tặng quả bóng có chữ ký của các danh thủ và… thách đấu đội bóng của liên quân phóng viên! Tất nhiên chúng tôi thua liểng xiểng! Bóng đã nữ Việt Nam ngày nay vang danh Đông Nam Á cũng từ thuở ban đầu ấy. (Hiện nay, các bạn vẫn duy trì CLB cựu Hoa Học Trò!)
Hoa Học Trò chỉ là một tờ báo nhỏ trong làng báo, nhưng tạo được những sự kiện xưa nay hiếm có. Trong những dịp kỷ niệm thành lập báo, người ta thường tổ chức trọng thể trong hội trường. Sau bản tổng kết thành tích, các nhân vật VIP được mời lên diễn đàn phát biểu, dặn dò. Trong khi đó, Hoa Học Trò mở hội báo cho bạn đọc vui chung.
Còn nhớ, Hội báo kỷ niệm 1 năm Hoa Học Trò ở Công viên Bách Thảo và kỷ niệm 10 năm ở Công viên Nước Hồ Tây. Hàng vạn bạn đọc từ các trường quanh Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Nam Định… kéo về cắm trại từ sáng sớm. Khách VIP không mời mà tự đến, các nhà văn, nhà thơ cũng hòa vào chiếu thơ, lều văn vui chung cùng học trò. Các năm lẻ cũng tổ chức tại các trường do nhà trường chủ trì.
Giở lại những tấm ảnh “ngày xưa”, tôi lại bồi hồi thức dậy bao cảm xúc về một thời làm báo cho tuổi hoa niên. Ngày báo “thôi nôi”, Hoa Học Trò được hầu như tất cả các “thủ lĩnh” của Đoàn đến thăm chúc mừng: anh Hà Quang Dự, Hồ Đức Việt, Trần Hoàng Thám, Trịnh Tố Tâm, Phương Thảo…
Các nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng, Chính phủ rất quan tâm đến tờ báo của tuổi mới lớn. Bộ trưởng Trần Hoàn sáng tác nhạc cho tờ báo khi mới chào đời. Trưởng ban Tuyên giáo - nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An cũng đến hội báo giao lưu cùng học trò…
Các cây bút Hoa Học Trò từng được đến “dự thính” một buổi làm việc của Quốc hội. Thủ tướng Võ Văn Kiệt dành cả buổi để đón các hội viên Hương Đầu Mùa đến thăm tại Phủ Thủ tướng. Thủ tướng lắng nghe và trò chuyện thân mật với các bạn.
Đặc biệt, Đại tướng Võ Nguyên Giáp dành nhiều ưu ái cho tờ báo. Đại tướng đã tiếp riêng các bạn Hương Đầu Mùa, không những thế, còn cho cả đại gia đình tòa soạn đến thăm và kể chuyện thân tình như người ông với các cháu.
35 năm đã qua, mùa bừng nở rực rỡ của báo Hoa vẫn còn in đậm trong ký ức những người làm báo chúng tôi. Cũng còn bao lưu luyến cho lứa bạn đọc nay đã bước vào tuổi tráng niên, làm cha, làm mẹ của tuổi hoa ngày nay.
