AI trở thành trợ lý quen thuộc trong học tập
Với Hồ Ngọc Minh (năm thứ ba, ngành Kỹ thuật điều khiển và Tự động hóa, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông), AI là công cụ hỗ trợ trong nhiều hoạt động học tập. Minh thường sử dụng AI để tìm kiếm, tóm tắt tài liệu, giải thích những nội dung chưa hiểu, hỗ trợ lập trình và rà soát bài làm.
Theo Minh, ưu điểm lớn của AI là khả năng phản hồi nhanh, có thể giải thích một vấn đề theo nhiều cách khác nhau, từ cơ bản đến nâng cao. Nhờ đó, sinh viên có thể chủ động tìm hiểu những nội dung chưa nắm vững mà không phải chờ đến buổi học tiếp theo.
Tương tự, Minh Khánh (năm thứ hai, ngành Tài chính doanh nghiệp, Học viện Tài chính) sử dụng AI để giải thích kiến thức, hệ thống nội dung bài học, gợi ý ý tưởng và tạo câu hỏi ôn tập. Khánh đánh giá cao khả năng diễn giải một vấn đề theo nhiều cách khác nhau, giúp sinh viên dễ tiếp cận những nội dung chưa nắm vững.
Theo ThS Nguyễn Phong Anh, chuyên gia AI, công nghệ này đang hỗ trợ người học tìm kiếm thông tin, khai thác dữ liệu và mở rộng khả năng tự học. Với giảng viên, AI cũng có thể hỗ trợ xử lý công việc hành chính, xây dựng học liệu và phát triển các hình thức kiểm tra, đánh giá mới.
Câu trả lời nhanh không đồng nghĩa với hiểu sâu
Dù mang lại nhiều tiện ích, AI vẫn có những giới hạn mà người học khó có thể tự khắc phục, nếu thiếu sự hướng dẫn. Ngọc Minh cho biết, khi gặp vấn đề thực tế trong quá trình thực hành, AI không thể trực tiếp kiểm tra thiết bị hay xác định nguyên nhân sự cố như giảng viên có thể làm tại phòng thí nghiệm. Với những nội dung cần đánh giá tính khả thi hoặc định hướng triển khai, Minh vẫn cần trao đổi với thầy cô.
Trong khi đó, Minh Khánh vẫn tìm đến giảng viên khi cần làm rõ yêu cầu môn học, cách triển khai bài tập hoặc kiểm chứng thông tin do AI cung cấp. Theo Khánh, công cụ này đôi khi đưa ra những thông tin chưa chính xác nhưng cách trình bày lại rất thuyết phục.
Từ thực tế giảng dạy, ThS Nguyễn Phong Anh cảnh báo nguy cơ sinh viên phụ thuộc vào AI. Anh cho rằng, công cụ này có thể khiến người học cảm thấy mình "thông minh một cách giả tạo" khi nhận được lời giải nhanh chóng mà không cần trải qua quá trình tự suy nghĩ.
“Nếu việc học không trải qua khó khăn, không có những va vấp và sai sót thì kiến thức sẽ khó đi sâu vào não bộ”, chuyên gia Nguyễn Phong Anh nhận định. Theo anh, khi quá phụ thuộc vào những lời giải có sẵn từ AI, sinh viên dễ bỏ qua quá trình tự suy nghĩ, thử nghiệm và tìm cách giải quyết vấn đề.
Người thầy giữ vai trò dẫn dắt trong thời đại AI
Theo ThS Nguyễn Phong Anh, giá trị quan trọng của người thầy không chỉ nằm ở việc cung cấp kiến thức mà còn ở khả năng dẫn dắt và định hướng quá trình học tập. Khi AI có thể đưa ra lượng thông tin lớn trong thời gian ngắn, sinh viên càng cần người hướng dẫn để biết nên học gì, bắt đầu từ đâu và từng bước giải quyết vấn đề như thế nào.
“AI có thể cung cấp thông tin và hỗ trợ giải quyết vấn đề, nhưng người thầy có khả năng thấu hiểu những khó khăn của sinh viên thông qua quá trình tương tác”, chuyên gia Nguyễn Phong Anh chia sẻ. Sự đồng cảm và khả năng nhận biết những vướng mắc của người học giúp giảng viên đưa ra hướng hỗ trợ phù hợp hơn.
Từ trải nghiệm học tập, Minh Khánh cũng cho rằng, giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn có kinh nghiệm thực tế, hiểu được những khó khăn của sinh viên và định hướng cách tiếp cận vấn đề. Nam sinh đánh giá cao vai trò của người thầy trong việc chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, định hướng tư duy và giúp sinh viên phát triển năng lực thực tế.
AI có thể giúp sinh viên tìm kiếm câu trả lời nhanh hơn, nhưng việc hiểu sâu vấn đề, lựa chọn hướng giải quyết và vận dụng kiến thức vẫn cần sự chủ động của người học cùng sự hướng dẫn phù hợp.
Trong một giảng đường ngày càng có nhiều sự hiện diện của công nghệ, người thầy không nhất thiết phải cạnh tranh với AI về tốc độ cung cấp thông tin. Giá trị của người thầy nằm ở khả năng giúp sinh viên biết cách học, biết tư duy và từng bước trưởng thành.