Vào mùa Hè năm 2017, một tiền vệ của câu lạc bộ Manchester United đã đưa ra lời cam kết công khai: “Kể từ hôm nay, tôi sẽ quyên góp 1% tiền lương của mình. Đây chỉ là một hành động nhỏ, nhưng nếu cùng nhau thực hiện, chúng ta có thể thay đổi thế giới”. Cầu thủ đó chính là Juan Mata, người từng nâng cao chiếc cúp vô địch World Cup trong màu áo đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha.
Gặp gỡ trẻ em nơi khu ổ chuột
Mata không lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn. Cha anh là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Tuy nhiên, sự nghèo đói mà anh chứng kiến tại Mumbai, Ấn Độ vào mùa Hè năm ấy đã khiến anh thực sự bàng hoàng. Đó là một khu ổ chuột nằm ở ngoại ô thành phố, nơi sinh sống của 60.000 con người, một nơi mà nhiều đứa trẻ buộc phải bỏ học để mưu sinh. Trong một bài viết cho tờ The Players’ Tribune của Mỹ, anh chia sẻ: “Không một đứa trẻ nào đáng phải sống như thế cả”.
Sau chuyến thăm khu ổ chuột, lòng anh trĩu nặng suốt một thời gian dài. Chính những đứa trẻ ấy đã giúp anh trút bỏ gánh nặng đó. Mata kể lại rằng, bọn trẻ hầu như không biết tiếng Anh và có lẽ cũng chẳng hay biết anh là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Dẫu vậy, họ vẫn kết nối với nhau ngay lập tức thông qua những tiếng cười và một quả bóng. Khi Mata mỉm cười, chúng cũng cười đáp lại. Khi anh chạy, chúng chạy theo sau. Anh bộc bạch: “Thực ra, chính những đứa trẻ ấy mới là người truyền sức mạnh cho tôi”.
Trải nghiệm này đã dẫn đến sự ra đời của phong trào “Common Goal” (Mục tiêu chung). "Common Goal" khuyến khích các nhân vật trong thế giới bóng đá cam kết đóng góp 1% thu nhập của mình để hỗ trợ các sáng kiến xã hội thông qua môn thể thao này. Vào thời điểm đó, truyền thông Anh ước tính mức lương hằng tuần của Mata rơi vào khoảng 140.000 đến 170.000 bảng Anh, tương đương khoảng 19 - 20 tỷ đồng mỗi tháng.
Ban đầu, Mata chỉ có một mình. Nhưng chỉ trong vài tháng, 35 cầu thủ và huấn luyện viên từ 17 quốc gia đã cùng tham gia vào phong trào này. Tờ The Guardian của Anh đã vinh danh anh là “Cầu thủ của năm” 2017. Anh không phải là người ghi nhiều bàn thắng nhất, cũng chẳng phải người giành được nhiều danh hiệu nhất, anh là cầu thủ đã chạm đến trái tim của nhiều người nhất. Vào tháng 12 năm đó, sau khi ghi bàn thắng thứ hai trong trận đấu trên sân khách trước Leicester City, Mata đã chắp hai lòng bàn tay lại với nhau, một cử chỉ được gọi là “Namaste”, lời chào truyền thống của người Ấn Độ. Anh bày tỏ: “Tôi dành tặng bàn thắng này cho những đứa trẻ ở Mumbai.” Ba danh hiệu giành được bởi một "gã khổng lồ tí hon" cao 1m70.
Mata đã chinh phục mọi danh hiệu cao quý nhất mà một cầu thủ chuyên nghiệp có thể đạt được. Trong màu áo đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha, anh đã lên ngôi vô địch tại World Cup 2010 và Euro 2012. Cùng với Chelsea, anh giành chức vô địch Champions League danh hiệu danh giá nhất cấp câu lạc bộ tại châu Âu.
Dù sở hữu vóc dáng nhỏ bé, chỉ cao 1m170 và không có tốc độ vượt trội, anh lại có một cái chân trái đầy ma thuật trong việc kiểm soát bóng, cùng nhãn quan chiến thuật thiên bẩm giúp anh đọc trận đấu và phát hiện những đường chuyền sắc bén. Người hâm mộ Chelsea từng bình chọn anh là "Cầu thủ xuất sắc nhất năm" trong hai mùa giải liên tiếp.
Tuy nhiên, sự thay đổi trên băng ghế huấn luyện khiến anh dần mất vị trí trong đội hình chính, dẫn đến việc chuyển sang khoác áo Manchester United vào năm 2014. Trong suốt tám năm rưỡi gắn bó với "Quỷ đỏ", anh đã ra sân 285 lần và giành được các danh hiệu tại FA Cup cũng như Europa League.
'Yêu' là biết buông tay
Sau đó, Mata tiếp tục thi đấu tại Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản và Úc. Vào ngày 18/11, ở tuổi 38, anh tuyên bố chính thức giã từ sự nghiệp cầu thủ.
Anh thực hiện thông báo giải nghệ ngay trong phòng thay đồ của một câu lạc bộ bóng đá địa phương nhỏ ở Oviedo, Tây Ban Nha, nơi anh bắt đầu quá trình đào tạo bóng đá bài bản từ năm 10 tuổi. Trong đoạn video đăng tải trên mạng xã hội, anh treo đôi giày thi đấu của mình lên tường, kèm theo một thông điệp ngắn gọn: “Yêu, đôi khi là biết buông tay. Cảm ơn bóng đá”.
Dù đã rời xa sân cỏ, những cam kết của anh vẫn tiếp tục. Với việc được bổ nhiệm làm Đồng Chủ tịch Hội đồng Quản trị của tổ chức "Common Goal" vào tháng trước, anh đã đảm nhận một vai trò mới hướng tới việc giúp đỡ người khác, một sứ mệnh vượt xa quãng thời gian anh còn là cầu thủ. Anh đã buông tay với bóng đá, nhưng vẫn kiên định giữ vững cam kết đóng góp 1% thu nhập của mình.