Từ học sinh chuyên Tin đến phòng thí nghiệm nghiên cứu AI
Ngọc Dung (năm thứ tư, ngành Hệ thống nhúng và Internet vạn vật (IoT), bộ môn Kỹ thuật điện điện tử thông tin, trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP. HCM). Dung từng là học sinh chuyên Tin, trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Nha Trang). Có nền tảng lập trình, nữ sinh mong muốn tìm hiểu sâu hơn về phần cứng và cách kết hợp phần mềm với phần cứng để tạo ra những thiết bị có khả năng ứng dụng trong thực tế. Vì vậy, Dung lựa chọn ngành Hệ thống nhúng và IoT.
Tham gia trại Hè toán học PiMA vào năm 2023 khi còn học THPT, nữ sinh được tiếp cận về những vấn đề toán học ứng dụng. “Với mình, PiMA là nơi giúp mình nhận ra niềm yêu thích vận dụng kiến thức để giải quyết các bài toán thực tiễn”, Dung chia sẻ. Từ những trải nghiệm tại trại Hè, các cuộc thi Olympic và toán mô hình, Dung dần có hứng thú với nghiên cứu. Khi vào đại học, cơ hội tham gia Intelligent Multimedia & Advanced Computing (IMAC Lab), dưới sự hướng dẫn của giảng viên Huỳnh Thế Thiện, giúp nữ sinh tiếp tục vun đắp niềm yêu thích của mình.
Dung đang tập trung vào các hướng nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, xử lý tín hiệu và truyền thông không dây thông minh. Một trong những hướng nghiên cứu mà cô quan tâm là Agentic Semantic Communication - truyền thông ngữ nghĩa có sự tham gia của các tác nhân AI. “Mình hứng thú với câu hỏi làm thế nào để một hệ thống không chỉ truyền tải dữ liệu, mà còn có thể hiểu được thông tin nào thực sự quan trọng đối với nhiệm vụ và chủ động lựa chọn phương thức truyền thông phù hợp”, Dung chia sẻ.
Kiên trì với những bài toán khó
Nữ sinh là tác giả chính bài báo “SSC - YOLO: Spectral - Spatial Fusion Convolution for Ship Detection in SAR Imagery”, công bố tại Hội nghị quốc tế ATC 2025; chủ nhiệm đề tài “Tăng cường YOLOv10 để phát hiện tàu trong ảnh viễn thám quy mô lớn”, được xếp loại xuất sắc tại hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên cấp Trường năm 2025. Dung cũng là tác giả chính một công trình nghiên cứu về phân loại dạng sóng trong hệ thống tích hợp cảm nhận và truyền thông (ISAC), hiện nhận quyết định Major Revision tại tạp chí IEEE Transactions on Vehicular Technology (Q1). Đây là giai đoạn phản biện yêu cầu nhóm tác giả tiếp tục chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện công trình, chưa phải quyết định chấp nhận đăng.
Theo Dung, những nhận xét chuyên sâu từ phản biện khiến cô xem xét lại các giả định ban đầu, bổ sung thực nghiệm và giải thích chặt chẽ hơn những kết quả đã đạt được. “Có những vấn đề trước đây mình nghĩ đã hiểu rõ, nhưng khi cần giải thích bằng lập luận khoa học và bằng chứng thực nghiệm, mình nhận ra, bản thân vẫn cần tìm hiểu sâu hơn”, nữ sinh kể. Từ hướng nghiên cứu này, Dung cũng tham gia phát triển giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhận dạng tín hiệu. Cô là đồng tác giả hồ sơ đăng ký giải pháp hữu ích “Mô hình trí tuệ nhân tạo cho nhận dạng ảnh phổ của tín hiệu thông tin và radar”, được chấp nhận đơn hợp lệ từ tháng 4/2026.
Bên cạnh các công trình nghiên cứu, nữ sinh từng giành "Outstanding Award" tại cuộc thi mô hình hóa toán học quốc tế SIMIODE Challenge Using Differential Equations Modeling, năm 2024; giải Khuyến khích Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam và ICPC Asia, năm 2023; giải Nhất Olympic Tin học cấp Trường, năm 2023…
Ngoài ra, nữ sinh còn vinh dự nhận được nhiều học bổng giá trị như: Học bổng Cất Cánh (Take Off) của VISEMI hỗ trợ hồ sơ apply sau đại học, học bổng Lê Sơ Memorial Scholarship of Excellence (LSMSE) trị giá 2.000 USD/năm trong suốt 4 năm đại học và học bổng EnglishLand tài trợ 100% chi phí học Tiếng Anh. Những học bổng này là nguồn động viên và hỗ trợ thiết thực, giúp nữ sinh tiếp tục phát triển năng lực học thuật, theo đuổi đam mê nghiên cứu khoa học và hướng tới con đường học tập sau đại học.
Khẳng định năng lực bằng những đóng góp thiết thực cho đất nước
Nhận Giải thưởng "Nữ sinh Khoa học Công nghệ Việt Nam" năm 2026, Ngọc Dung cho rằng, đây là sự ghi nhận đáng trân trọng, là động lực để cô tiếp tục theo đuổi con đường đã chọn. Lựa chọn ngành học thiên về kỹ thuật, lập trình và hệ thống nhúng, Dung nhận thấy, nữ giới phải đối diện với những định kiến về năng lực và sự phù hợp với nghề nghiệp. Từ lúc học cấp THPT đến khi bước vào đại học, nơi nam sinh chiếm số đông ở nhiều lĩnh vực kỹ thuật, Dung từng cảm thấy cần nỗ lực nhiều hơn để chứng minh khả năng. Tuy nhiên, không để những định kiến trở thành rào cản, Dung lựa chọn tập trung trau dồi kiến thức, tham gia các cuộc thi học thuật và nghiên cứu khoa học. “Năng lực của một người làm khoa học nên được đánh giá qua tư duy, sự nghiêm túc và những đóng góp thực chất, chứ không phải giới tính”, Dung bày tỏ.
Dung cho rằng, thách thức đối với phụ nữ theo đuổi STEM không chỉ nằm ở việc khẳng định năng lực chuyên môn, mà còn liên quan đến những kỳ vọng xã hội và áp lực cân bằng giữa sự nghiệp với gia đình. Vì vậy, điều cần thiết là tạo thêm cơ hội để nữ giới được tiếp cận Khoa học - Công nghệ từ sớm, được hướng dẫn, phát triển và ghi nhận công bằng.
Nữ sinh cũng dành thời gian tham gia các hoạt động giáo dục khoa học dành cho cộng đồng. Từ một mentee tại PiMA, nữ sinh đã trở thành mentor, hướng dẫn các bạn học sinh tìm hiểu toán học ứng dụng. Ngoài ra tham gia giảng dạy lập trình và thuật toán tại BigO - Coding. Năm 2026, Dung tham gia giảng dạy lập trình Python tại trại Hè PiMA, với chủ đề Toán học trong trí tuệ nhân tạo; đồng hành cùng các dự án giáo dục STEAM của Sunflower Mission, tham gia tổ chức những lớp học dành cho học sinh ở các địa phương.
Dung cho rằng, sinh viên muốn bắt đầu nghiên cứu khoa học không nhất thiết phải có một ý tưởng lớn hay nền tảng kiến thức chuyên sâu ngay từ đầu. Điều quan trọng là sự tò mò, tinh thần chủ động và dám đặt câu hỏi. Học sinh, sinh viên có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu lĩnh vực yêu thích, đọc tài liệu nền tảng, thử tái hiện một phương pháp nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội tham gia các phòng thí nghiệm.
Ảnh: NVCC