Nhiều người thực hiện phương pháp "tập luyện khi bụng đói", tức là tập thể dục trong tình trạng chưa ăn gì với niềm tin rằng cách này giúp đốt cháy nhiều mỡ thừa hơn. Tuy nhiên, tùy thuộc vào loại hình và cường độ bài tập, mức đường huyết thực tế có thể tăng lên sau đó.
Phản ứng của đường huyết thay đổi tùy theo cường độ tập luyện
Sự thay đổi nồng độ đường huyết sau khi tập thể dục vào buổi sáng không chỉ phụ thuộc vào việc bạn đã ăn hay chưa (trạng thái nhịn ăn hoặc đã ăn), mà còn phụ thuộc vào loại hình và cường độ tập luyện. Các hoạt động aerobic cường độ vừa phải, chẳng hạn như đi bộ hoặc đạp xe, thường làm giảm đường huyết do cơ bắp tiêu thụ glucose để tạo năng lượng.
Ngược lại, các hoạt động cường độ cao, như chạy nước rút, tập luyện cường độ cao ngắt quãng (HIIT) hoặc cử tạ nặng sẽ kích thích giải phóng các hormone căng thẳng như adrenaline. Những hormone này phát tín hiệu cho gan giải phóng lượng glucose dự trữ vào máu. Nếu lượng glucose do gan giải phóng vượt quá lượng glucose mà cơ bắp tiêu thụ trong quá trình tập luyện, nồng độ đường huyết có thể tăng lên tạm thời.
"Hiện tượng bình minh" (Dawn Phenomenon) có thể gây tăng đường huyết ngay cả trước khi tập luyện
Việc theo dõi nồng độ đường huyết trước và sau khi tập thể dục giúp bạn hiểu rõ hơn về cách các hoạt động thể chất tác động đến mức glucose trong cơ thể.
Đôi khi, nồng độ đường huyết vào buổi sáng có thể ở mức cao ngay cả trước khi bắt đầu tập luyện. Vào những giờ sáng sớm, gan tăng cường giải phóng glucose dưới tác động của các hormone như cortisol và hormone tăng trưởng. Hiện tượng này được gọi là "hiện tượng bình minh", thường xảy ra trong khoảng thời gian từ 4 giờ sáng đến 8 giờ sáng. Đối với những người mắc bệnh tiểu đường, khi insulin không đủ hoặc không hoạt động hiệu quả sự gia tăng đường huyết này có thể biểu hiện rõ rệt hơn.
Nếu nhận thấy đường huyết tăng cao sau khi tập luyện, bạn có thể so sánh kết quả đó với chỉ số đo được ngay khi vừa thức dậy. Việc ghi chép lại thời điểm và loại hình tập luyện, cùng với các chỉ số đường huyết trước và sau khi vận động, sẽ giúp bạn xác định các kiểu biến động của đường huyết.
Người mắc bệnh tiểu đường cần lưu ý đến sự biến động của đường huyết khi tập luyện
Người mắc bệnh tiểu đường cần thận trọng với cả tình trạng tăng đường huyết và hạ đường huyết khi tập thể dục. Những người sử dụng insulin hoặc một số loại thuốc hạ đường huyết có thể bị sụt giảm đường huyết trong hoặc sau khi vận động thể chất. Nếu xuất hiện các triệu chứng hạ đường huyết, như đổ mồ hôi lạnh, run rẩy, chóng mặt hoặc đói dữ dội, hãy dừng tập luyện và kiểm tra ngay nồng độ đường huyết của bạn. Nếu chỉ số đường huyết thấp, hãy bổ sung nguồn đường hấp thụ nhanh, chẳng hạn như viên glucose hoặc nước ép trái cây.
Cường độ vận động có thể khiến mức đường huyết tăng hoặc giảm, vì vậy điều quan trọng là phải điều chỉnh hoạt động thể chất sao cho phù hợp với tình trạng sức khỏe của bản thân. Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) khuyến nghị người mắc bệnh đái tháo đường nên kiểm tra đường huyết trước và sau khi tập luyện để theo dõi các thay đổi.
Đi bộ sau bữa ăn giúp hạn chế tình trạng đường huyết tăng vọt
Tập thể dục khi bụng đói vào buổi sáng không nhất thiết dẫn đến việc tăng đường huyết; tuy nhiên, cần tránh vận động quá sức bằng cách cân nhắc cường độ tập luyện và phản ứng đường huyết của cơ thể. Nếu cần kiểm soát đường huyết, đi bộ nhẹ nhàng sau bữa ăn là một lựa chọn hiệu quả.
Theo một phân tích gộp được công bố trên tạp chí quốc tế Sports Medicine, tập thể dục sau bữa ăn mang lại lợi ích tốt hơn cho việc kiểm soát đường huyết sau ăn so với việc tập trước bữa ăn hoặc không tập luyện. Khoảng thời gian giữa bữa ăn và lúc tập càng ngắn thì hiệu quả này càng rõ rệt.