Bắt đầu từ mong muốn hiểu chính mình
Mai cho biết, cơ duyên đến với nghiên cứu bắt đầu từ những vấn đề của chính mình trong năm thứ nhất đại học. Khi vừa rời môi trường phổ thông, nữ sinh từng khá ngại giao tiếp, thiếu tự tin về ngoại hình và bỏ lỡ một số cơ hội tham gia hoạt động, kết nối với thầy cô, bạn bè.
Với chiều cao 1m32, Mai từng nghe những câu hỏi về ngoại hình khi mới bước vào đại học. Dù hiểu rằng những lời nói ấy không có ác ý, Mai nhận ra đôi khi ánh mắt của người khác có thể dừng lại ở một đặc điểm bên ngoài trước khi thực sự biết một người là ai. “Mình không muốn người khác chỉ nhớ đến mình vì mình thấp hay vì một đặc điểm nào đó nhìn thấy được ngay từ bên ngoài”, Mai chia sẻ.
Từ mong muốn được nhìn nhận qua những gì mình làm, Mai bắt đầu tò mò về thế mạnh của bản thân và tìm đến nghiên cứu khoa học hành vi. Ban đầu, nữ sinh chỉ xem nghiên cứu là cách để hiểu mình hơn và chưa nghĩ sẽ gắn bó lâu dài.
Bước ngoặt đến vào đầu năm thứ hai, khi Mai có cơ hội học môn Tâm lý học với cô Nguyễn Thị Phương. Mai bắt đầu thực hiện đề tài đầu tiên về lòng tự trắc ẩn và sự chấp nhận hình ảnh cơ thể. Khi ấy, nữ sinh gần như chưa có nền tảng về phương pháp nghiên cứu và phải tự tìm hiểu từ những bước cơ bản, với sự đồng hành của giảng viên hướng dẫn.
Mai được hướng dẫn cách biến những điều mình tò mò thành câu hỏi nghiên cứu cụ thể, từ xác định vấn đề, đối tượng đến cách đo lường. Qua đó, nữ sinh dần hình thành tư duy nghiên cứu độc lập thay vì phụ thuộc vào việc được chỉ dẫn từng bước.
Mỗi lần thử sức, một lần bước qua nỗi sợ
Sau đề tài đầu tiên, Mai bắt đầu thử sức ở nhiều hoạt động nghiên cứu hơn, từ thực hiện đề tài cấp trường, viết bài gửi hội thảo, báo cáo nghiên cứu, đến gửi bài cho các tạp chí. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng khiến Mai phải đối diện với điểm yếu mà bản thân từng né tránh: Sự thiếu tự tin. Mai có thể đọc tài liệu, viết bài cả ngày nhưng lại rất run khi đứng trước mọi người và ngại làm việc với người lạ vì sợ mình chưa đủ giỏi. Từ đó, Mai tự đặt ra nguyên tắc: mỗi lần làm một đề tài mới, phải thử thêm một điều mà trước đó mình từng sợ.
Đề tài đầu tiên làm một mình, những lần sau Mai thử tham gia nhóm nghiên cứu; từ sợ thuyết trình, Mai tập đứng lên báo cáo; rồi mạnh dạn đăng ký làm thư ký tiểu ban tại Diễn đàn Nghiên cứu khoa học sinh viên. “Cứ mỗi đề tài lại thử thêm một chút như thế”, Mai chia sẻ.
Từ những bước đi đầu tiên ấy, Mai có 8 bài báo được đăng trên các tạp chí chuyên ngành trong nước và 6 công trình được công bố trong các kỷ yếu, hội thảo quốc tế. Hành trình nghiên cứu cũng mang về cho Mai giải thưởng Đổi mới sáng tạo dành cho học sinh, sinh viên - UI Award và giải Nhất Nghiên cứu khoa học sinh viên tại trường ĐH Ngoại ngữ (ĐHQG Hà Nội), năm 2026. Với Mai, những thành quả ấy không bắt đầu từ một mục tiêu lớn. “Những thứ đó với mình đều bắt đầu từ một việc rất đơn giản là mình chịu làm tiếp sau lần đầu tiên”, Mai chia sẻ.
Học cách nhìn mình nhân ái hơn
Trong các nghiên cứu đã thực hiện, đề tài về lòng tự trắc ẩn khiến Mai thay đổi nhiều nhất về cách nhìn nhận bản thân. Trước đó, nữ sinh từng nghĩ cảm giác tự ti hay việc thấy mình chưa đủ tốt có thể được giải quyết bằng cách cố gắng hơn. Tuy nhiên, khi tìm hiểu sâu hơn, Mai nhận ra lòng tự trắc ẩn còn liên quan đến cách mỗi người đối xử với chính mình, đặc biệt là giữa tự phán xét và tự đối xử nhân ái.
Mai nhận ra, khi một việc chưa làm tốt, nữ sinh thường lập tức nghĩ mình kém hoặc chưa đủ giỏi. Trong khi đó, việc nhìn nhận một điểm mình chưa tốt và việc dùng chính điểm đó để phán xét bản thân là hai điều khác nhau. “Nhìn lại bản thân là một chuyện, còn cứ lấy những điều mình làm chưa tốt để phán xét chính mình lại là chuyện khác”, Mai chia sẻ.
Từ nghiên cứu về lòng tự trắc ẩn, Mai dần nhận ra rằng thay vì chỉ cố gắng để trở nên tốt hơn, mỗi người cũng cần học cách đối xử với bản thân nhân ái hơn, nhất là trong những lúc chưa đạt được điều mình mong muốn. Đó cũng là điều Mai muốn nhắn gửi đến những người trẻ thường cảm thấy mình chưa đủ tốt: đừng vội phán xét bản thân chỉ vì một điểm chưa làm tốt, mà hãy thử nhìn nhận mình nhân ái hơn.
Thời gian tới, Mai muốn học thêm về tâm lý học và cân nhắc cơ hội sang Hàn Quốc học tập, nghiên cứu. Nữ sinh cũng quan tâm đến hướng tư vấn tâm lý và chăm sóc sức khỏe tinh thần trong môi trường doanh nghiệp Hàn Quốc.
(Ảnh: NVCC)
