Trí tuệ nhân tạo đang trở thành công nghệ quan trọng trong phát triển kinh tế và cạnh tranh quốc gia. Trước xu hướng này, vấn đề đặt ra là Việt Nam cần lựa chọn chiến lược phát triển AI như thế nào cho phù hợp với điều kiện thực tế và mục tiêu dài hạn.
Xung quanh vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với bà Rakhee Das - Tiến sĩ Đại học Amity, chuyên gia AI quốc tế, nhằm làm rõ bức tranh phát triển AI toàn cầu, định hướng phù hợp cho Việt Nam, cũng như yêu cầu đặt ra đối với nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới.
AI ứng dụng: Con đường “thông minh” cho các quốc gia đang phát triển
PV: Thưa bà, trí tuệ nhân tạo đang tác động mạnh mẽ đến hầu hết lĩnh vực của đời sống. Bà đánh giá như thế nào về bức tranh phát triển AI trên thế giới, cũng như tại Việt Nam hiện nay?
Bà Rakhee Das: AI đang phát triển với tốc độ rất nhanh và dần trở thành công nghệ nền tảng trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế – xã hội trên phạm vi toàn cầu.
Trung bình mỗi tháng, có hơn 1.000 công cụ AI mới ra đời. Chỉ trong vòng một năm, số lượng ứng dụng AI đã tăng hơn 400% - cho thấy quy mô và mức độ lan tỏa ngày càng mạnh mẽ của AI.
AI hiện diện rõ nét trong nhiều lĩnh vực, giúp tăng năng suất lao động từ 35–45%. Đáng chú ý, kỹ năng lập trình AI ứng dụng hiện được xem là yêu cầu hàng đầu trong tuyển dụng tại nhiều doanh nghiệp toàn cầu.
Xu hướng này cũng đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, khi công nghệ trở thành chiến lược phát triển của quốc gia. Mặc dù AI mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực và khả năng ứng dụng thực tiễn.
PV: Hiện nay, nhiều quốc gia đang đặt mục tiêu xây dựng các mô hình AI lớn tương tự Chat GPT. Theo bà, đây có phải là hướng đi phù hợp với các nước đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam?
Bà Rakhee Das: Không phải quốc gia nào cũng nên hoặc có thể chạy đua xây dựng mô hình AI lớn. Việc phát triển một LLM như Chat GPT đòi hỏi nguồn lực khổng lồ: chi phí lên tới hàng tỷ USD, hàng nghìn kỹ sư trình độ cao, hệ thống trung tâm dữ liệu quy mô lớn và thời gian triển khai kéo dài từ 5–7 năm.
Thực tế cho thấy, nếu tham gia cuộc đua này khi chưa đủ nền tảng, rủi ro thất bại là rất lớn. Thay vì dàn trải nguồn lực cho cuộc đua mô hình lớn, các quốc gia cần cân nhắc kỹ chiến lược AI phù hợp với năng lực thực tế và mục tiêu phát triển dài hạn của mình.
Đối với Việt Nam, con đường hiệu quả và phù hợp nhất để phát triển trí tuệ nhân tạo là tập trung xây dựng lực lượng nhân lực có kỹ năng AI ứng dụng. Đây là con đường nhanh, hiệu quả và phù hợp với năng lực thực tế. Từ những gì tôi quan sát tại Việt Nam, cơ hội đang mở ra rất lớn. Trong 5–10 năm tới, chính thế hệ sinh viên hôm nay sẽ là lực lượng dẫn dắt tương lai AI của đất nước.
Đào tạo nhân lực lập trình thực chiến trong kỷ nguyên AI ứng dụng
PV: Theo bà, sinh viên nên lựa chọn chương trình đào tạo lập trình như thế nào để có thể làm chủ AI ứng dụng, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng, cũng như xu hướng phát triển trí tuệ nhân tạo của Việt Nam?
Bà Rakhee Das: Trước hết, sinh viên cần hiểu rõ cấu trúc nhu cầu của thị trường lao động AI. Hiện nay, khoảng 70–75% nhu cầu tuyển dụng không tìm kiếm các nhà nghiên cứu AI, mà cần lập trình viên ở trình độ biết cách sử dụng AI để phát triển sản phẩm nhanh hơn và giải quyết bài toán kinh doanh cụ thể.
Khoảng 20–25% nhu cầu còn lại thuộc về vị trí AI/ML Engineer – những người có khả năng triển khai và tối ưu mô hình AI trong các hệ thống thực tế như ứng dụng, website hay sản phẩm số, với mục tiêu nâng cao độ chính xác và tối ưu chi phí vận hành.
Để tham gia vào những vị trí có nhu cầu lớn này, các em nên chọn các chương trình đào tạo gắn liền với thực hành, và tích lũy kinh nghiệm ngay trong quá trình học, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh khi gia nhập thị trường lao động.
Nội dung đào tạo cần cập nhật các công nghệ cốt lõi và mới nhất của AI ứng dụng, đồng thời trang bị nền tảng vững chắc về lập trình, dữ liệu và các công cụ giúp AI trở thành “trợ lý” nâng cao hiệu suất cho lập trình viên, từ xây dựng chatbot đến tối ưu quy trình phát triển sản phẩm.
PV: Mới đây nhất, Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên được Tập đoàn Aptech Ấn Độ triển khai Chương trình Đào tạo lập trình viên Quốc tế AI ứng dụng (ADSE-AI). Bà đánh giá thế nào về chương trình đào tạo này?
Bà Rakhee Das: Qua quá trình theo dõi hoạt động đào tạo công nghệ của Aptech trên toàn cầu, tôi nhận thấy ADSE-AI là số ít chương trình được xây dựng theo hướng bám sát nhu cầu nhân lực AI ứng dụng mà doanh nghiệp đang tìm kiếm.
Theo thông tin đơn vị này công bố, chương trình bao gồm 21 ngôn ngữ lập trình cùng 11 công nghệ và công cụ AI ứng dụng, cho thấy định hướng trang bị nền tảng kỹ thuật tương đối rộng, đồng thời tập trung đào tạo các công nghệ đang được sử dụng trong thực tế. Điều này phù hợp với những người học mong muốn nắm chắc kiến thức AI ứng, thay vì chỉ dừng lại ở lý thuyết nền tảng.
Bên cạnh nội dung đào tạo, việc Aptech yêu cầu học viên hoàn thành các dự án theo chuẩn doanh nghiệp sau từng giai đoạn học được xem là một cách tiếp cận nhằm tăng cường yếu tố thực hành, qua đó có thể góp phần thu hẹp khoảng cách giữa quá trình học và yêu cầu tuyển dụng thực tế.
Theo website chính thức của Aptech aptechvietnam.com.vn lập trình AI ứng dụng được hiểu là tích hợp AI vào các phần mềm, ứng dụng quen thuộc để hỗ trợ người dùng.
Cụ thể lập trình AI ứng dụng là lấy những mô hình AI sẵn có mà các “ông lớn” công nghệ đã nghiên cứu hoàn thiện, triển khai và tích hợp vào hệ thống doanh nghiệp. Việc này sẽ giúp các doanh nghiệp rút ngắn thời gian, chi phí và mang lại hiệu quả ngay, thay vì phải đầu tư nghiên cứu và phát triển các mô hình AI lớn từ đầu.
