Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung phân tích thực trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng, trực tiếp trải nghiệm công nghệ rà soát, định danh tác phẩm, đồng thời thảo luận giải pháp hỗ trợ tác giả bảo vệ và thương mại hóa sản phẩm nghệ thuật.
Thách thức từ trí tuệ nhân tạo và môi trường số
Trên không gian mạng, hàng nghìn tác phẩm đang bị sao chép, phát hành lại trái phép trên các nền tảng xuyên biên giới. Các bản phối lại (remix) xuất hiện tràn lan không qua xin phép hay trả phí. Đặc biệt, sự phát triển của Trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc tự động thu thập và tái tạo dữ liệu âm nhạc đang đe dọa trực tiếp đến uy tín, tài chính và động lực sáng tạo của nghệ sĩ.
Thiếu tướng, Nhạc sĩ Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam nhấn mạnh: "Kỷ nguyên số giúp âm nhạc Việt Nam tiếp cận hàng triệu khán giả toàn cầu dễ dàng hơn, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có. Để bảo vệ thành quả lao động nghệ thuật, chúng ta không thể dừng lại ở sự bức xúc hay lời than phiền, mà cần hành động thiết thực và đồng bộ. Trong đó, thách thức từ công nghệ phải được giải quyết bằng chính công nghệ. Bên cạnh sự chủ động về kiến thức pháp lý của tác giả, công nghệ sẽ là công cụ tự động rà soát, phát hiện vi phạm 24/7, với thao tác đơn giản nhất cho nghệ sĩ. Hành động này hướng tới mục tiêu chung: Đưa ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 (theo Chiến lược phát triển ngành được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2486/QĐ-TTg, ngày 14/11/2025)".
Định danh tác phẩm: Chìa khóa thương mại hóa tài sản trí tuệ
Gốc rễ của việc bảo vệ và khai thác tài sản trí tuệ bắt đầu từ định danh tác phẩm. Đây là quá trình gán cho một công trình sáng tạo (văn học, nghệ thuật, khoa học, phần mềm hoặc nội dung số) một "danh tính" hoặc mã số nhận diện duy nhất. Trước vấn đề đó, DipNET đã phối hợp với Hội Nhạc sĩ Việt Nam đưa ra giải pháp tập trung hạ tầng công nghệ nhằm cấp "căn cước số" cho từng bài hát, minh bạch hóa các lớp quyền, tác giả và đơn vị được ủy quyền khai thác.
Ông Bùi Minh Tuấn – Chủ tịch HĐQT DipNET nhận định: “Phát triển công nghiệp văn hóa đòi hỏi phải tái tạo nhiều hình thái mới cho tác phẩm. Tuy nhiên, các nhà đầu tư chỉ sẵn sàng rót vốn dài hạn khi quyền sở hữu trí tuệ được làm rõ. Chỉ khi giao dịch bản quyền được minh bạch hóa trên cơ sở dữ liệu đối chiếu chuẩn xác, chúng ta mới có thể ngăn chặn vi phạm trên không gian số và đặt nền móng vững chắc cho chợ giao dịch tác quyền tập trung".
Với sự đồng hành quyết liệt của thể chế và các cơ quan chức năng trong năm 2026 dựa trên khung pháp lý sẵn sàng: Luật Sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ (Luật số 131/2025/QH15) (hiệu lực từ 1/4/2026), Công điện số 38/CĐ-TTg (ngày 5/5/2026), Nghị định 277/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 9/7/2026), Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa (trình Quốc hội ngày 24/10/2026), yếu tố quyết định hiện nay là hành động chủ động từ các bên: Tác giả chủ động định danh tác phẩm, còn doanh nghiệp và nền tảng tuân thủ nguyên tắc chỉ khai thác các sản phẩm minh bạch về tác quyền.
● Luật Sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ (Luật số 131/2025/QH15) (hiệu lực từ 1/4/2026): Cho phép Tòa án buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc vô hiệu hóa các nội dung/tài khoản vi phạm; nâng mức bồi thường tối đa lên 1 tỷ đồng.
● Công điện số 38/CĐ-TTg (ngày 5/5/2026): Thủ tướng Chính phủ mở đợt cao điểm toàn quốc, giao Bộ Công an xử lý các website vi phạm bản quyền quy mô lớn (đã khởi tố 5 vụ án hình sự về xâm phạm quyền tác giả trong tháng 5/2026).
● Nghị định 277/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 9/7/2026): Đưa hệ thống quản lý và bảo vệ bản quyền số vào danh mục công nghệ ưu tiên phát triển trong lĩnh vực văn hóa.
● Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa (trình Quốc hội ngày 24/10/2026): Đề xuất cho phép sử dụng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản thế chấp, góp vốn và gọi vốn đầu tư.
