Dù trông có vẻ sạch sẽ dưới lớp bọt xà phòng, nhưng cấu trúc xốp cùng tình trạng luôn ẩm ướt của chúng lại tạo điều kiện lý tưởng cho các loại vi khuẩn có hại sinh sôi, thậm chí mức độ nhiễm khuẩn còn có thể cao hơn cả trên bệ bồn cầu.
Một nghiên cứu do nhóm chuyên gia tại ĐH Furtwangen (Đức) thực hiện, được công bố trên tạp chí Scientific Reports (thuộc hệ thống tạp chí Nature), đã phân tích chi tiết các miếng bọt biển thu thập từ các hộ gia đình thông thường. Kết quả cho thấy, ở một số vị trí trên miếng bọt biển, mật độ vi khuẩn lên tới 54 tỷ con trên mỗi cm³".
Trong số 362 loài vi khuẩn được phát hiện trên các miếng bọt biển, có nhiều loài tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho con người. Đáng chú ý, năm trong số mười loài chiếm ưu thế nhất được xếp vào "Nhóm rủi ro 2" (Risk Group 2), một phân loại theo tiêu chuẩn an toàn sinh học của Đức dành cho các tác nhân có khả năng gây rủi ro cho sức khỏe. Nhóm này bao gồm Moraxella osloensis, loại vi khuẩn gây ra mùi hôi, ẩm mốc thường thấy trên khăn tắm ẩm, đồng thời có thể gây nhiễm trùng cơ hội ở những người có hệ miễn dịch suy yếu cùng nhiều loài thuộc chi Acinetobacter và Chryseobacterium.
Lý do khiến miếng bọt biển trở thành "ổ" vi khuẩn nằm ở chính môi trường đặc thù trong nhà bếp. Những mẩu thức ăn thừa sót lại trong miếng bọt biển sau khi rửa bát đĩa cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào cho các vi sinh vật. Khi kết hợp với việc miếng bọt biển thường xuyên bị để trong tình trạng ẩm ướt gần bồn rửa, các điều kiện về nhiệt độ và độ ẩm trở nên vô cùng thuận lợi cho sự bùng phát của các loại vi khuẩn có hại, chẳng hạn như E. coli và Salmonella. Điều này dẫn đến một thực tế là, hành động làm sạch bát đĩa vốn nhằm mục đích đảm bảo vệ sinh, lại có thể vô tình làm phát tán một lớp màng sinh học (biofilm) chứa vi khuẩn lên bề mặt bát đĩa.
Cần lưu ý đến những hạn chế của việc "tiệt trùng và khử khuẩn". Nhiều gia đình cố gắng tái sử dụng miếng bọt biển rửa bát bằng cách đun sôi hoặc quay trong lò vi sóng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng, đây không phải là giải pháp triệt để. Một số loại vi khuẩn có khả năng chống chịu nhiệt và các tác động khắc nghiệt vẫn có thể sống sót qua những quy trình này. Trên thực tế, một kết quả trái ngược đã được ghi nhận: Do các vi khuẩn kháng nhiệt còn sót lại nhanh chóng tái chiếm miếng bọt biển, vốn đã không còn các vi khuẩn cạnh tranh khác nên những miếng bọt biển thường xuyên được khử khuẩn lại có thể chứa tỷ lệ mầm bệnh nguy hiểm cao hơn, chẳng hạn như vi khuẩn Moraxella (loại vi khuẩn thường trú ở đường hô hấp trên, tưởng chừng vô hại nhưng lại có thể gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm xoang và viêm phổi).
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng "thay mới định kỳ" là cách an toàn và đáng tin cậy nhất để duy trì vệ sinh trong nhà bếp. Các nhà nghiên cứu khuyến nghị nên thay miếng bọt biển rửa bát ít nhất mỗi tuần một lần, thay vì cố gắng kéo dài thời gian sử dụng bằng cách khử khuẩn. Ngay cả trong môi trường gia đình thông thường, bạn cũng nên thay miếng bọt biển mới sau mỗi hai đến ba tuần, bất kể nó đã có dấu hiệu hao mòn hay chưa. Nếu bạn muốn thay thế ít thường xuyên hơn, hãy cân nhắc các lựa chọn thay thế như miếng cọ rửa dạng lưới hoặc dụng cụ cọ rửa bằng silicone, những loại này ít giữ ẩm hơn và khô nhanh hơn.
Cách bạn bảo quản miếng bọt biển rửa bát sau khi sử dụng cũng rất quan trọng. Sau khi rửa bát xong, hãy xả sạch miếng bọt biển dưới vòi nước ấm để loại bỏ hết vụn thức ăn và bọt xà phòng còn sót lại, rồi vắt thật khô. Để tránh tình trạng nhiễm khuẩn chéo, đừng đặt miếng bọt biển nằm phẳng dưới đáy bồn rửa, nơi nước có thể đọng lại, thay vào đó, hãy để nó vào một chiếc giá đựng thông thoáng hoặc trên một giá treo chuyên dụng, nơi miếng bọt biển có thể khô hoàn toàn nhờ tiếp xúc với không khí và ánh nắng Mặt trời.
