AI có thể đang làm thay đổi triển vọng việc làm của sinh viên theo học hai ngành từng có nhu cầu tuyển dụng cao là Khoa học máy tính và Kinh tế, theo phân tích về tình hình việc làm của sinh viên mới tốt nghiệp tại Anh.
Nhu cầu tuyển dụng lập trình viên giảm
Dữ liệu được sử dụng cho Guardian University Guide 2027, công bố vào tháng 9, cho thấy lập trình và phát triển phần mềm là những nhóm nghề có mức sụt giảm nhanh nhất đối với sinh viên tốt nghiệp trong năm qua. Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp vào các vị trí có thu nhập cao trong lĩnh vực tài chính, như chuyên gia kinh tế và tư vấn quản lý, cũng giảm.
Các chuyên gia nhận định sinh viên tốt nghiệp muốn làm việc trong những lĩnh vực này có thể là nhóm đầu tiên chịu tác động trực tiếp từ việc ứng dụng AI. Diễn biến này cũng phù hợp với những dự báo cho rằng AI sẽ làm thay đổi thị trường lao động khi các tác nhân AI ngày càng có khả năng tạo phần mềm và thực hiện các hoạt động phân tích nhanh chóng, hiệu quả.
Matt Hiely-Rayner, Giám đốc công ty tư vấn Intelligent Metrix, đơn vị tổng hợp dữ liệu cho Guardian University Guide, cho biết tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính tìm được việc làm chuyên môn trong lĩnh vực lập trình hoặc phát triển phần mềm đã giảm từ khoảng 40% trước đây xuống còn 28% trong năm qua.
Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính tìm được việc làm ở bất kỳ vị trí nào yêu cầu trình độ đại học cũng giảm. Con số này từ hơn 60% cách đây hai năm xuống còn khoảng 50%.
“Với việc AI cung cấp những công việc xử lý cơ bản trong lĩnh vực này với tốc độ phản hồi nhanh và chi phí thấp, thật khó để không cho rằng đây là một trong những nguyên nhân đứng sau xu hướng trên”, Hiely-Rayner nói.
Khảo sát kết quả đầu ra của sinh viên tốt nghiệp do Cơ quan Thống kê Giáo dục Đại học Anh (HESA) thực hiện thu thập phản hồi từ hơn 350.000 cựu sinh viên, 15 tháng sau khi họ hoàn thành chương trình học vào năm 2024. Khảo sát tập trung vào nhiều khía cạnh trong quá trình làm việc của họ sau khi rời trường đại học.
Charlie Ball, Trưởng bộ phận phân tích thị trường lao động của Jisc, cơ quan dữ liệu và công nghệ phục vụ giáo dục, nghiên cứu tại Anh, cho rằng có dấu hiệu sinh viên tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính đang chuyển sang những công việc liên quan khác như an ninh mạng và kỹ thuật mạng.
“Rõ ràng đã có sự thay đổi trên thị trường lao động dành cho các nhà phát triển phần mềm trong năm qua. Tôi không muốn khẳng định AI là nguyên nhân vì chưa có nhiều bằng chứng, nhưng rất khó bỏ qua khả năng AI đã đóng một vai trò trong sự thay đổi này”, Ball nói.
Theo ông, những diễn biến trên cho thấy ngành công nghiệp phần mềm đang thay đổi và sinh viên mới tốt nghiệp là nhóm cảm nhận rõ tác động bởi họ chiếm tỷ trọng lớn trong lực lượng lao động mới được tuyển dụng.
“Thị trường chưa hoàn toàn sụp đổ và vẫn còn những vị trí việc làm, nhưng các công việc thuần túy về lập trình dường như đặc biệt khan hiếm trong năm 2025”, Ball nói.
Ngành Kinh tế cũng chịu tác động
Tương tự, sinh viên tốt nghiệp ngành Kinh tế, vốn từng nhận được nhu cầu tuyển dụng lớn từ doanh nghiệp, cũng đang chứng kiến sự thay đổi trong triển vọng việc làm.
Ball cho biết ông đã trao đổi với nhiều nhà tuyển dụng trong lĩnh vực tài chính về việc ứng dụng AI. Phần lớn cho rằng họ không sử dụng AI để thay thế nhân sự mà đang thay đổi nội dung và yêu cầu của công việc. Theo đó, các doanh nghiệp kỳ vọng nhân sự mới tuyển dụng có hiểu biết về AI.
Tuy nhiên, ông lưu ý đây là lĩnh vực thay đổi nhanh và các nhà tuyển dụng không có cùng cách tiếp cận.
“Một số doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận rủi ro, tích cực sử dụng các công cụ AI và cắt giảm nhân sự với kỳ vọng tạo ra lợi thế. Tuy nhiên, xu hướng này có thể không kéo dài, bởi hiện nay tất cả đều đang trong quá trình thử nghiệm”, Ball nói.
Đại học Anh điều chỉnh chương trình đào tạo
Đánh giá thường niên của Guardian về các chương trình đào tạo bậc đại học xếp Đại học Oxford, Đại học Cambridge và Trường Kinh tế London (LSE) vào ba vị trí đầu bảng xếp hạng tổng thể. Bảng xếp hạng sử dụng dữ liệu theo từng ngành, dựa trên các tiêu chí như kết quả học tập, tỷ lệ giảng viên/sinh viên, mức chi tiêu trên mỗi sinh viên, tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp và một số chỉ số khác.
Trong bảng xếp hạng năm 2027, Đại học Birmingham tăng lên vị trí thứ 14, mức cao nhất từ trước đến nay của trường. Kết quả này được thúc đẩy bởi sự cải thiện trong mức độ hài lòng của sinh viên.
Adam Tickell, Phó Hiệu trưởng Đại học Birmingham, cho biết trường đang giúp sinh viên chuẩn bị cho thị trường lao động thay đổi bằng cách đưa những kỹ năng được nhà tuyển dụng yêu cầu vào chương trình đào tạo.
Sinh viên cũng có thể lựa chọn thêm một “năm học xen kẽ” (intercalated year) để học các lĩnh vực khác như AI và khoa học dữ liệu mà không cần đáp ứng những điều kiện đầu vào thông thường của các ngành này.
“Điều này nhằm trang bị cho mọi người những năng lực cần thiết để thích ứng với thế giới mà họ đang sống, dù chúng ta có thích thế giới đang thay đổi hay không”, Tickell nói.
Theo ông, người trẻ cần hiểu cách sử dụng những công nghệ mới một cách phù hợp. Giáo dục đại học cũng cần giúp sinh viên có khả năng tìm hiểu sâu về những thay đổi đang diễn ra trong xã hội và thị trường lao động.
Nguồn: Richard Adams - The Guardian
