Sự phát triển của các chatbot trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách học sinh tìm kiếm thông tin, triển khai ý tưởng và hoàn thành bài tập. Trong bối cảnh đó, câu hỏi liệu học viết còn cần thiết khi AI có thể tạo ra những văn bản hoàn chỉnh ngày càng được quan tâm.
Theo bài viết của Dana Goldstein đăng trên The New York Times, khoảng 2/3 đến 90% học sinh trung học và sinh viên đại học đã sử dụng AI trong học tập, trong đó có việc hỗ trợ các bài tập viết.
Trước thực tế này, The New York Times đã mời học sinh chia sẻ quan điểm về mục đích của việc viết, những lợi ích và hạn chế khi sử dụng AI để hỗ trợ diễn đạt, cũng như khả năng công nghệ thay thế kỹ năng viết của con người. Gần 400 học sinh tham gia thảo luận, đưa ra nhiều góc nhìn khác nhau về vấn đề.
Học sinh lo ngại mất kỹ năng khi phụ thuộc vào AI
Hannah (học sinh Trường Julia R. Masterman tại Philadelphia, Mỹ) đưa ra tình huống một học sinh trở về nhà lúc 22 giờ sau buổi biểu diễn múa ballet của em gái và phát hiện bài luận môn Ngữ văn phải nộp vào hôm sau vẫn chưa bắt đầu. Khi ấy, học sinh có thể tự viết bài hoặc nhờ AI hoàn thành.
Theo Hannah, AI có thể hỗ trợ tìm ý tưởng, viết và chỉnh sửa nội dung, giúp tiết kiệm thời gian, giảm khối lượng công việc. Tuy nhiên, nếu thường xuyên để công nghệ làm thay, người học có thể dần mất khả năng tự diễn đạt suy nghĩ và sắp xếp ý tưởng.
Hannah cho rằng viết giúp học sinh thực sự suy nghĩ về chủ đề, khám phá kiến thức mới, đồng thời tìm ra phong cách và tiếng nói riêng. Quá trình này cũng giúp mỗi người thể hiện suy nghĩ, cảm xúc và phát triển những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
Gabriel (học sinh thuộc chương trình AFS tại Pennsylvania) bày tỏ sự phân vân trước những thay đổi do AI mang lại. Theo em, mỗi bước chuyển đổi lớn trong lịch sử đều có thể kéo theo những phản ứng trái chiều. Gabriel không muốn phản đối công nghệ nhưng cho rằng cần thận trọng trước một công nghệ có những tác động chưa thể dự đoán đầy đủ.
Kaylee (học sinh tại Minnesota) cho biết em vẫn tự làm các bài tập viết trên lớp. Tuy nhiên, khi quan sát bạn bè, em nhận thấy nhiều học sinh sử dụng AI. Điều này khiến Kaylee băn khoăn về giá trị của nỗ lực cá nhân khi người tự làm bài và người nhờ AI hỗ trợ có thể nhận điểm số tương đương.
Những khó khăn trong quá trình viết cũng có giá trị
Với nhiều học sinh, viết đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và nỗ lực. Tuy nhiên, chính quá trình vượt qua khó khăn giúp người học hiểu sâu vấn đề và cảm nhận rõ hơn giá trị của thành quả.
Jesse (học sinh Trường Montclair tại California) ví việc viết với cảm giác đau nhức nhưng đầy thỏa mãn sau một buổi tập thể dục. Lựa chọn từ ngữ, sắp xếp bố cục và bổ sung chi tiết đôi khi khiến em mệt mỏi. Dù vậy, cảm giác hài lòng khi nhìn lại tác phẩm và biết mình tự hoàn thành khiến công sức bỏ ra trở nên xứng đáng.
Cataleya (học sinh Trường Masterman tại Pennsylvania) cho rằng viết không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng chính điều đó tạo nên giá trị của kỹ năng này. Quá trình viết buộc người học tìm hiểu sâu, suy nghĩ kỹ và phát hiện những thông tin, góc nhìn mới. Theo em, phụ thuộc thường xuyên vào AI có thể khiến học sinh khó có được những trải nghiệm như vậy.
Aiden (học sinh Trường Montclair) kể về lần gặp khó khăn khi bắt đầu viết một truyện ngắn cho môn học. Không biết triển khai từ đâu, em ghi lại mọi ý tưởng xuất hiện trong đầu, kể cả những ý tưởng chưa hoàn chỉnh. Sau đó, câu chuyện dần hình thành và em hài lòng với thành quả. Aiden cho rằng nếu nhờ AI viết thay ngay từ đầu, em có thể không có cảm giác thỏa mãn như vậy.
Malaika (học sinh Trường Central Bucks South tại Pennsylvania) nhìn nhận viết là quá trình gắn liền với tư duy và nỗ lực. Theo em, nếu giao phó toàn bộ suy nghĩ cho máy móc, con người có thể đánh mất cơ hội chủ động tìm hiểu, tương tác và phản hồi với thế giới xung quanh.
AI có thể hỗ trợ người viết vượt qua trở ngại
Dù nhận thức những hạn chế của việc phụ thuộc vào AI, một số học sinh vẫn xem công nghệ này là công cụ hữu ích để giải quyết khó khăn khi viết.
Cole (học sinh Trường Masterman) cho rằng AI có thể giúp người viết vượt qua tình trạng bí ý tưởng. Công nghệ có thể gợi ý hướng triển khai hoặc giúp người viết nhớ lại một từ ngữ đang quên.
Maddy (học sinh Trường Saint Peter) cho biết em từng sử dụng AI để kiểm tra ngữ pháp và dấu câu trong các bài tập viết. Khi viết văn bản dài, em đôi khi mắc lỗi diễn đạt hoặc chọn từ chưa phù hợp mà không nhận ra. Vì vậy, Maddy dùng AI để rà soát thay vì yêu cầu công nghệ viết toàn bộ bài.
Abby (học sinh Trường Madeira tại Virginia) xem AI như một người bạn đồng hành trong tư duy. Em có thể tự tìm ý tưởng và liệt kê dữ kiện, nhưng phát triển chúng thành bài viết hoàn chỉnh vẫn là thách thức. AI giúp em trao đổi, tranh luận khi ôn tập môn Lịch sử hoặc đánh giá bài làm dưới góc nhìn của giáo viên.
Benton (học sinh Trường Saint Peter) cho biết AI giúp em định hướng khi chưa biết bắt đầu từ đâu, đồng thời khuyến khích những cách suy nghĩ mới. Với Benton, giá trị của công nghệ nằm ở khả năng hỗ trợ tư duy thay vì làm thay toàn bộ công việc.
Connor (học sinh Trường Saint Peter) cho biết đã sử dụng AI trong phần lớn thời gian học trung học. Em nhận thấy công nghệ có thể ảnh hưởng đến việc học, đặc biệt khi chỉ dùng AI để đọc lướt hoặc hoàn thành bài tập mà không thực sự tìm hiểu nội dung. Tuy nhiên, Connor cho rằng học sinh không nhất thiết phải tự giải quyết mọi khó khăn khi có thể nhận được sự trợ giúp phù hợp. AI có thể đóng vai trò định hướng, miễn là người học vẫn chủ động tham gia quá trình thực hiện bài tập.
Viết vẫn là kỹ năng quan trọng trong học tập và đời sống
Phần lớn học sinh tham gia thảo luận cho rằng viết vẫn là kỹ năng cần thiết, không chỉ trong lớp học mà còn trong nhiều hoạt động đời sống.
Katie (học sinh tại Mỹ) cho rằng con người sử dụng kỹ năng viết trong nhiều hoạt động thường ngày như gửi email cho giáo viên, nhắn tin với bạn bè, trình bày quan điểm và giao tiếp. Nếu luôn để AI viết thay, học sinh có thể ít có cơ hội rèn luyện khả năng tự diễn đạt suy nghĩ.
Rosieleigh (học sinh Trường Montclair tại California) nhận định vai trò của người viết càng quan trọng trong thời đại AI tạo sinh. Theo em, số lượng không đồng nghĩa với chất lượng. Dù dùng câu lệnh để tạo nội dung nhanh và thuận tiện hơn tự suy nghĩ, con người vẫn cần tư duy phản biện để đưa ra quyết định, hiểu thông tin, xem xét giả định và nhận diện định kiến.
Mia (học sinh tại Mỹ) cho rằng học viết giúp mỗi người hình thành quan điểm riêng và biết cách lập luận để bảo vệ quan điểm đó. Đây là kỹ năng có ý nghĩa trong nhiều giai đoạn cuộc đời, trong đó có việc lựa chọn ứng viên trong các cuộc bầu cử. Theo Mia, nếu để AI đảm nhận toàn bộ quá trình suy nghĩ, con người có nguy cơ đánh mất khả năng tự chủ khi đưa ra nhận định.
Jeffrey (học sinh Trường Montclair tại California) cho rằng công nghệ không thể thay thế hoàn toàn nhu cầu học viết. Ngay cả khi tạo nội dung bằng AI, người dùng vẫn cần biết cách xây dựng câu lệnh và hiểu cách ngôn ngữ vận hành để có kết quả mong muốn. Các tính năng như chuyển giọng nói thành văn bản có thể hỗ trợ nhập liệu nhưng không loại bỏ nhu cầu hiểu ngữ pháp và cách kết hợp từ ngữ.
Eliot (học sinh Trường Abington Friends) nhấn mạnh kỹ năng viết có mối liên hệ với khả năng giao tiếp bằng lời nói. Theo trải nghiệm của em, nắm vững từ vựng và cấu trúc câu giúp nâng cao khả năng trò chuyện. Con người vẫn cần khả năng giao tiếp độc lập trong những tình huống không có AI hỗ trợ.
Gabby (học sinh tại Pennsylvania) cho rằng tiếng nói của học sinh có vai trò đối với sự đổi mới và giải quyết vấn đề trong tương lai. Rèn luyện kỹ năng xây dựng lập luận ở trường có thể giúp các em hình thành tiếng nói riêng và đóng góp ý tưởng cho xã hội.
Một số học sinh cho rằng AI có thể thay thế nhiều công việc viết
Trái với quan điểm của phần lớn người tham gia, Jimmy (học sinh Trường Montclair tại California) cho rằng kỹ năng viết có thể không còn giữ vai trò quan trọng như trước trong thời đại AI.
Jimmy nhận định nội dung do AI tạo ra có thể vượt văn bản của con người về độ chính xác và chất lượng diễn đạt. Em đề cập những tiến bộ gần đây của công nghệ, trong đó có thông tin về việc OpenAI giải được các phương trình Navier-Stokes, một trong bảy bài toán Thiên niên kỷ nổi tiếng trong toán học.
Theo Jimmy, con người phải mất nhiều năm học tập và thực hành để viết thành thạo, trong khi AI có thể tiết kiệm đáng kể thời gian đó. Các công việc như giao tiếp, suy nghĩ và ghi chép đều có thể được công nghệ hỗ trợ, từ soạn email, tìm ý tưởng đến tự động tạo ghi chú.
Tuy nhiên, Jimmy cũng thừa nhận việc tích hợp AI quá sâu vào đời sống có thể kéo theo những hệ quả khó lường. Nếu con người không còn dành nhiều năm rèn luyện kỹ năng viết, em cho rằng họ có thể chuyển thời gian và công sức sang học cách sử dụng AI hiệu quả hoặc phát triển những kỹ năng khác.
Dù vậy, Jimmy cho rằng lịch sử cho thấy con người luôn thích nghi với công nghệ, từ viết thư tay đến sử dụng bàn phím. Vì thế, em tin con người cũng có thể thích nghi với việc sử dụng AI để hỗ trợ công việc viết lách trong tương lai.
Dấu ấn cá nhân là điều AI khó thay thế
Nhiều học sinh cho rằng viết lách không chỉ để truyền tải thông tin mà còn thể hiện trải nghiệm, cảm xúc và bản sắc riêng, những giá trị khó được AI thay thế.
Jocelyn (học sinh tại Pennsylvania) cho rằng viết giúp con người lưu giữ trải nghiệm và chia sẻ chúng với thế giới. Mỗi tác phẩm đều chứa đựng những điều đáng khám phá, dù không phải một kiệt tác. Theo em, văn bản do AI tạo ra có thể hoàn chỉnh về kỹ thuật nhưng vẫn thiếu chiều sâu trải nghiệm và suy nghĩ của con người.
Delia (học sinh Trường Central Bucks South) nhấn mạnh vai trò của cảm xúc trong sáng tạo. Theo em, AI có thể tạo câu văn trau chuốt, hình ảnh giàu sức gợi nhưng không có cảm xúc thực sự phía sau. Delia đặt câu hỏi làm thế nào một trí tuệ chưa từng ngắm hoàng hôn có thể thực sự hiểu và diễn tả vẻ đẹp ấy. Em cho rằng để gìn giữ nghệ thuật viết, học sinh cần tự sáng tác và viết nên những câu chuyện của mình.
Brisa (học sinh Trường Montclair tại California) xem viết lách là cách thể hiện suy nghĩ và tiếng nói cá nhân. Khả năng tự diễn đạt quan điểm giúp mỗi người phát triển ý tưởng và khẳng định bản sắc riêng, điều AI không thể làm thay.
Colin (học sinh Trường Glenbard West) lo ngại việc để AI tạo toàn bộ nội dung có thể khiến các tác phẩm trở nên đồng nhất, lặp lại những ý tưởng và cách thể hiện có sẵn. Theo em, viết lách gắn với lịch sử nghệ thuật và sáng tạo của con người; nếu thiếu yếu tố cá nhân, tác phẩm có thể mất đi nét độc đáo vốn làm nên giá trị.
Cassiopeia (học sinh tại Pennsylvania) cũng cho rằng giao phó toàn bộ hoạt động viết cho AI có thể khiến con người đánh mất một phần bản sắc. Dù không phải ai cũng muốn trở thành nhà văn, quá trình viết vẫn lưu lại dấu vết về sự tồn tại, suy nghĩ và trải nghiệm của mỗi người.
Những ý kiến từ gần 400 học sinh cho thấy nhiều cách nhìn về vai trò của kỹ năng viết trong thời đại AI. Một số lo ngại sự phụ thuộc vào công nghệ có thể làm suy giảm tư duy độc lập và khả năng sáng tạo, trong khi những học sinh khác xem AI là công cụ hỗ trợ vượt qua khó khăn và tiết kiệm thời gian. Một số ý kiến cho rằng AI có thể đảm nhận ngày càng nhiều công việc viết.
Cuộc thảo luận đặt ra vấn đề về cách học và rèn luyện kỹ năng viết khi AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình tạo lập nội dung. Với nhiều học sinh, viết vẫn là cách phát triển tư duy, hình thành quan điểm và thể hiện tiếng nói cá nhân, bên cạnh vai trò truyền tải thông tin.
Các ý kiến học sinh trong bài được The New York Times cô đọng và biên tập lại từ nội dung thảo luận.
Nguồn: The New York Times.
