Từ “cái duyên” với cây đàn tỳ bà
Nguyễn Dương Thái hiện học chuyên ngành Xuất nhập khẩu và sinh sống tại Cộng hòa Séc. Anh bắt đầu học đàn tỳ bà từ năm 2020, khi dịch COVID-19 bùng phát và mọi người phải dành nhiều thời gian ở nhà.
Trước đó, Thái đã có tình yêu với âm nhạc dân tộc và từng học sáo. Trong khoảng thời gian giãn cách, anh nghĩ rằng, không nên để thời gian trôi qua vô ích nên quyết định học thêm một loại nhạc cụ dân tộc. Riêng lý do lựa chọn đàn tỳ bà, Thái gọi đó là “cái duyên”. “Giống như tình yêu giữa con người với con người vậy, yêu là yêu thôi, chẳng có lý do gì cả”, Thái chia sẻ.
Từ một lựa chọn trong những ngày giãn cách, cây đàn dần trở thành một phần cuộc sống của chàng trai trẻ. Tình yêu với tỳ bà cũng khiến anh muốn mang cây đàn theo trong những hành trình của mình. “Mình luôn muốn mỗi nơi mình đặt chân đến, nếu có thể thì cây đàn sẽ luôn xuất hiện cùng mình”, Thái nói.
Nhưng với Thái, không phải anh đưa cây đàn đến những vùng đất mới, mà chính cây đàn đã mở ra cho anh cơ hội đặt chân đến những nơi chưa từng tới. Thông qua các buổi biểu diễn, anh từng mang đàn đến CHLB Đức, Hy Lạp và CH Séc - nơi anh đang sinh sống.
Tiếng đàn Việt Nam vang lên giữa những nền văn hóa khác nhau
Lần đầu tiên, Thái xuất hiện cùng cây đàn trước khán giả quốc tế là tại Hội diễn nghệ thuật truyền thống Việt Nam toàn châu Âu lần thứ 2, diễn ra tại thủ đô Prague, CH Séc. Hội diễn có sự tham gia của những người Việt Nam đang sinh sống, làm việc tại châu Âu. Khán giả gồm cộng đồng người Việt và người dân nước sở tại.
Đứng trên sân khấu, Thái không tránh khỏi cảm giác lo lắng, hồi hộp. Nhưng khi giai điệu của Trống cơm vang lên, khán giả vỗ tay theo tiếng nhạc. Sự đón nhận ấy khiến anh cảm thấy hạnh phúc và tự hào.
Với Thái, điều đáng nhớ nằm ở việc âm nhạc truyền thống Việt Nam vốn đôi khi còn khó tiếp cận với chính người Việt, nhưng lại nhận được sự hưởng ứng khi được trình diễn trên một sân khấu ở nước ngoài.
Sau hội diễn, Thái đoạt Huy chương Bạc tại Hội diễn nghệ thuật truyền thống Việt Nam tại châu Âu lần thứ 2, năm 2025. Tiết mục của anh được chọn biểu diễn trong lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam tại CH Séc, với sự tham dự của các đại sứ các quốc gia đặt Đại sứ quán tại CH Séc. Từ đây, anh được nhiều người biết tới hơn.
Trong hành trình biểu diễn, chuyến đi khiến Thái nhớ nhất là lần tham gia Triển lãm các nước ASEAN tại Hy Lạp. Đây là hoạt động nhằm giao lưu, quảng bá văn hóa của các nước trong khối ASEAN đặt Đại sứ quán tại Hy Lạp, với các nước trong khối và người dân nước sở tại.
Hy Lạp cũng là chuyến lưu diễn đầu tiên trong sự nghiệp biểu diễn của Thái. Chính vì vậy, chuyến đi này để lại trong anh nhiều cảm xúc. Khi tiếng đàn tỳ bà vang lên, những khán giả đến từ Thái Lan, Philippines, Việt Nam, Indonesia, Bangladesh, Lào, Campuchia, Hy Lạp... cùng nhún nhảy trên nền nhạc.
Những người có nền văn hóa và ngôn ngữ khác nhau đã cùng chia sẻ một khoảnh khắc thông qua âm nhạc. Với Thái, đó là minh chứng rõ rệt cho niềm tin mà anh luôn theo đuổi: “Âm nhạc là cầu nối giữa mọi người, âm nhạc là không biên giới”.
Theo Thái, phản ứng của khán giả quốc tế thường bắt đầu từ sự tò mò rồi chuyển thành bất ngờ. Cây đàn tỳ bà chỉ có 4 dây, nhưng những âm thanh mà nó tạo ra khiến người nghe muốn khám phá nhiều hơn. Sau mỗi lần biểu diễn cho khán giả quốc tế, anh đều nhận được yêu cầu biểu diễn lại.
Mang một Việt Nam hiện đại nhưng không quên nguồn cội
Không chỉ muốn đưa cây đàn tỳ bà đến nhiều vùng đất hơn, Thái còn mong muốn, thông qua âm nhạc, giới thiệu một hình ảnh Việt Nam hiện đại, có khả năng hòa nhập với thế giới nhưng vẫn giữ được bản sắc.
Anh từng là nghệ sĩ biểu diễn tháp tùng Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước ta tham gia tất niên 2025 của kiều bào Việt Nam tại thành phố Cheb, khu vực biên giới Séc - Đức. Năm 2026, anh tham gia Liên hoan Hoa hậu Áo dài Việt Nam toàn châu Âu, diễn ra tại thành phố điện ảnh Karlovy Vary, CH Séc.
Với Thái, mỗi chuyến đi cũng là một cách để nuôi dưỡng hoạt động nghệ thuật. Anh là người thích đi đây đi đó và cho rằng càng đi nhiều, càng cảm nhận nhiều thì việc chơi đàn cũng có thêm cảm xúc.
“Mình luôn muốn mọi người đón nhận một Việt Nam dễ dàng hòa nhập quốc tế, một Việt Nam luôn tồn tại giao thoa giữa hiện tại và quá khứ, một Việt Nam hiện đại đủ để bắt kịp với bạn bè năm châu mà vẫn đậm đà bản sắc dân tộc, đủ để các thế hệ tiếp nối luôn nhớ về nguồn cội”, Thái chia sẻ.
Theo chàng trai trẻ, việc làm mới, sáng tạo để khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tình yêu đất nước trong thế hệ trẻ là cần thiết. Tuy nhiên, điều đó cần song hành với việc gìn giữ những giá trị truyền thống. “Chúng ta vẫn phải giữ những gì là truyền thống, là ‘nếp nhà’, bởi ‘văn hóa còn thì nước ta còn’”, Thái bày tỏ.
Từ cây đàn tỳ bà, Thái đang tiếp tục hành trình của riêng mình: Mang theo những giai điệu Việt Nam đến những vùng đất mới, để âm nhạc trở thành một cách kết nối con người và để hình ảnh văn hóa Việt Nam có thêm cơ hội được biết đến trên trường quốc tế.
(Ảnh: NVCC)
