Nhiệt độ tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương đang tăng nhanh, cho thấy khả năng xuất hiện một đợt El Niño mạnh. Tuy vậy, hiện tượng suy yếu đáng kể của gió tín phong, yếu tố có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm mạnh mẽ El Niño, vẫn chưa xuất hiện.
Các nhà khoa học cho biết, những tương tác khí hậu này vốn cực kỳ phức tạp và khó dự đoán, vì vậy, hiện vẫn còn quá sớm để khẳng định El Niño lần này sẽ mạnh đến mức nào.
Báo động đỏ
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương (NOAA) của Mỹ cho biết có khoảng 80% khả năng hiện tượng El Niño sẽ hình thành vào tháng 7/2026.
Nhiệt độ mặt biển tại các khu vực trọng yếu của El Niño trên vùng xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh, trong khi một khối nước ấm bất thường khổng lồ đang tích tụ bên dưới bề mặt đại dương.
Nhiều cơ quan khí tượng hàng đầu dự báo, nhiệt độ mặt biển ở Thái Bình Dương có thể tăng cao hơn mức trung bình từ 2,5 độ C trở lên vào cuối năm 2026, một mức tăng được xem là đặc biệt nghiêm trọng.
Kể từ khi hiện tượng El Niño lớn đầu tiên trong thời kỳ hiện đại được ghi nhận vào giai đoạn 1877–1878, chỉ có ba đợt vào các năm 1982–1983, 1997–1998 và 2015–2016 là vượt ngưỡng tăng 2 độ C.
Giáo sư Adam Scaife, phụ trách bộ phận dự báo dài hạn tại Cơ quan Khí tượng Vương quốc Anh, cho biết đợt El Niño lần này có thể là mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, thậm chí "có thể đạt mức kỷ lục”.
Những cơn gió khó lường
Một dấu hiệu đặc trưng của những đợt El Niño mạnh nhất là sự suy yếu của gió tín phong, luồng gió thổi từ Đông sang Tây dọc theo vùng xích đạo. Tuy nhiên, bà L’Heureux, trưởng bộ phận nghiên cứu Dao động phương Nam El Niño của NOAA cho biết, các luồng gió này rất khó dự đoán và đôi khi có thể mạnh lên bất ngờ: "Khi điều đó xảy ra, quá trình phát triển của El Niño sẽ bị chững lại hoặc thậm chí đảo ngược. Cuối cùng, cường độ của hiện tượng lần này nhiều khả năng sẽ bị chi phối bởi những yếu tố như gió tầng thấp, điều mà chúng tôi không thể dự đoán chính xác trước nhiều tháng”.
Làn sóng nhiệt đang tới gần
El Niño thường đạt đỉnh vào khoảng tháng 12, nhưng lượng nhiệt trong đại dương được giải phóng chậm và có thể tiếp tục đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng cao trong các năm tiếp theo. Nhiều năm nóng kỷ lục như 1998, 2010, 2016, 2023 và 2024 đều xuất hiện sau hoặc đồng thời với các đợt El Niño lớn.
Các chuyên gia cho rằng, những kỷ lục nhiệt độ toàn cầu mới có thể bị phá vỡ trong năm 2026, nhưng năm 2027 mới là thời điểm đáng lo ngại nhất.
Giáo sư Adam Scaife nhận định: “Nếu một đợt El Niño cực đoan hình thành trong năm nay, rất có thể thế giới sẽ chứng kiến mức nóng kỷ lục mới vào năm 2027”.
Hiện vẫn chưa rõ hiện tượng nóng lên toàn cầu có đang làm gia tăng cường độ El Niño hay không. Đợt El Niño 2023–2024 vừa qua yếu hơn các sự kiện năm 1982–1983 và 1997–1998, khiến việc xác định xu hướng dài hạn trở nên khó khăn.
Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng, El Niño mạnh hơn sẽ làm tăng nguy cơ xảy ra các tác động nghiêm trọng, nhưng không đồng nghĩa chắc chắn chúng sẽ xảy ra. Tuy nhiên, tác động của El Niño có thể trở nên cực đoan hơn, ngay cả khi bản thân hiện tượng này không mạnh hơn trước. Bởi nó diễn ra trong một thế giới đã thay đổi mạnh bởi biến đổi khí hậu, khi lượng nhiệt và hơi ẩm dư thừa đang tích tụ trong bầu khí quyển và đại dương vốn đã nóng lên bất thường.
Tác động của đợt El Niño lần này từ lượng mưa cho đến nhiệt độ sẽ chồng lên ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và hoàn toàn có thể nghiêm trọng hơn bất cứ điều gì chúng ta từng chứng kiến.
Một thế giới đã khác
Mỗi đợt El Niño đều khác nhau, nhưng các sự kiện lớn thường đi kèm những mô hình quen thuộc: Hạn hán tại nhiều khu vực của Amazon, Indonesia và Australia, gió mùa Ấn Độ bị xáo trộn, cùng sự thay đổi lượng mưa trên khắp vùng nhiệt đới.
Tuy nhiên, nhà khí hậu học Felicity Gamble, thuộc Cục Khí tượng Australia cho biết, biến đổi khí hậu đã làm thay đổi nền nhiệt cơ bản của Trái Đất quá mạnh, khiến lịch sử không còn là cơ sở đáng tin cậy cho các dự báo khí hậu theo mùa: "Những gì xảy ra trong một đợt El Niño cách đây 20 năm có lẽ sẽ rất khác so với cách hiện tượng này biểu hiện ngày nay”.
Theo bà Gamble, tình trạng đại dương ấm lên do biến đổi khí hậu cũng khiến việc kích hoạt các điều kiện El Niño trở nên dễ dàng hơn, đồng thời làm khó việc phân biệt La Niña (hiện tượng trái ngược với El Niño) trong bối cảnh nhiệt độ nền toàn cầu đã cao hơn trước.
