Nghiên cứu để người khiếm thị nhận biết xung quanh bằng hỏi đáp

0:00 / 0:00
0:00
SVVN - Bằng hỏi đáp dựa trên hình ảnh (VQA), qua ứng dụng thị giác máy tính và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, nhóm sinh viên trường ĐH CNTT (ĐHQG TP. HCM) đã nghiên cứu giải pháp giúp những người khiếm thị có thể nhận biết được những thông tin xung quanh mình qua việc đặt các câu hỏi và nhận về đáp án cụ thể từ hệ thống.

“ViVQA: A modern Vietnamese Visual Question Answering for SOTA solutions” là công trình khoa học do nhóm sinh viên: Trần Quốc Khánh, Nguyễn Trọng Ân, Dương Văn Bình và Lê Trần Hoài Ân, ngành Khoa học Dữ liệu, khoa Khoa học & Kỹ thuật thông tin, trường ĐH CNTT (ĐHQG TP. HCM) thực hiện. Bài báo của nhóm đã được đăng tại Hội nghị quốc tế về Xử lý ngôn ngữ tự nhiên PACLIC.

Theo nhóm, hỏi đáp dựa trên hình ảnh (Visual Questions Answering) là một lĩnh vực khá mới mẻ, là một trong những lĩnh vực nghiên cứu tiềm năng với sự kết hợp của xử lý ngôn ngữ tự nhiên và thị giác máy tính. Việc đưa ra một hình ảnh cùng với câu hỏi về nó, một hệ thống hỏi đáp có thể trích xuất được các thông tin cơ bản về ảnh và trả lời các câu hỏi liên quan, công việc đơn giản đối với con người nhưng lại là thách thức lớn đối với máy tính.

Nghiên cứu để người khiếm thị nhận biết xung quanh bằng hỏi đáp ảnh 1

Nhóm nghiên cứu nhận giải thưởng tại Liên hoan Tuổi trẻ sáng tạo TP. HCM năm 2021.

Nguyễn Trọng Ân cho biết: “Các công trình nghiên cứu hiện nay đã có trên tiếng Anh, tiếng Nhật và một vài ngôn ngữ khác, nhưng trên tiếng Việt vẫn chưa có vì hạn chế về dữ liệu. Chính vì lý do đó, nhóm quyết định thực hiện đề tài này với mục tiêu xây dựng một bộ dữ liệu để góp phần phát triển các hệ thống hỏi đáp trên ảnh tự động cho tiếng Việt. Chúng mình là một nhóm bạn thân. Có nhiều ý tưởng và sở thích nghiên cứu giống nhau nên khi nhận được gợi ý từ ThS Nguyễn Văn Kiệt về Visual Questions Answering, cả nhóm bắt tay vào làm luôn. Nhóm cảm thấy đề tài này rất thú vị và có tính ứng dụng cao nên cả nhóm bắt đầu nghiên cứu thực hiện đề tài này cho ngôn ngữ tiếng Việt”.

Dự án này được thực hiện trong vòng 12 tháng, gồm nhiều công đoạn có thể như xác định hướng đi cho đề tài, tìm hiểu các công trình nghiên cứu liên quan, xây dựng bộ dữ liệu, sau đó tiến hành thực nghiệm và huấn luyện các mô hình trên bộ dữ liệu đã được xây dựng, và cuối cùng là quá trình kiểm định, đánh giá và phát triển mô hình.

Bộ dữ liệu được nhóm xây dựng trên miền dữ liệu các hình ảnh từ MS COCO, cùng với đó là việc triển khai mô hình VisualQA sử dụng các phương pháp khác nhau như LSTM, CNN và Hierarchical Co-Attention để đánh giá hiệu suất trên bộ dữ liệu cũng như trình bày về các tinh chỉnh trong các mô hình mà nhằm tìm ra mô hình cho kết quả tốt nhất với bộ dữ liệu này. Một thách thức lớn nhất đối với nhóm là mất nhiều thời gian để hiện thực bộ dữ liệu bởi vì muốn hệ thống hỏi đáp đạt độ chính xác cao.

Bên cạnh đó, tính mới của dự án cũng là một thử thách lớn. Hỏi đáp tự động trên ảnh (VQA) là một lĩnh vực vẫn còn mới ở Việt Nam. Chính vì vậy, tài liệu tham khảo cũng như tài nguyên các bộ dữ liệu về lĩnh vực này chủ yếu trên tiếng Anh. Tìm kiếm và nghiên cứu tài liệu bằng tiếng Việt đã “ngốn” không ít thời gian của nhóm.

Khi phát triển thành công, hệ thống do nhóm thực hiện có thể giúp những người khiếm thị có thể nhận biết được những thông tin xung quanh mình qua việc đặt các câu hỏi và nhận về đáp án cụ thể từ hệ thống. Đây đều là các cuộc thi và giải thưởng nhằm tìm kiếm, tuyên dương các tác giả, sản phẩm có tính ứng dụng cao về khoa học kỹ thuật và tuyển chọn các sản phẩm tiêu biểu tham gia Liên hoan Tuổi trẻ sáng tạo toàn quốc năm 2021.

Ngoài được đăng trên kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế, nghiên cứu của nhóm còn giành giải Ba cuộc thi Makerthon và Huy chương Đồng, Giải thưởng Thiết kế - Chế tạo - Ứng dụng năm 2021.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Nét đặc trưng trong dịp Tết Nguyên Đán qua lời kể của cô gái dân tộc H'Mông

Nét đặc trưng trong dịp Tết Nguyên Đán qua lời kể của cô gái dân tộc H'Mông

SVVN - Hầu Thị Hoa 19 tuổi dân tộc H’Mông, sinh ra và lớn lên tại Võ Nhai, Thái Nguyên. Theo chia sẻ của Hoa, vào dịp Tết cổ truyền, phụ nữ người Mông ở Thái Nguyên vẫn giữ phong tục tự may, trang trí những bộ váy áo truyền thống. Còn đàn ông người Mông Thái Nguyên lưu giữ nét đẹp văn hóa là khèn và các điệu khèn truyền thống của dân tộc. Điệu khèn cất lên trong ngày Tết là tài sản tinh thần vô giá của con người nơi đây. 
MC Xuân Hiếu: Không khí Tết ở Hà Nội vẫn luôn có cái gì đó rất thiêng liêng

MC Xuân Hiếu: Không khí Tết ở Hà Nội vẫn luôn có cái gì đó rất thiêng liêng

SVVN - Xuân Hiếu - MC đa tài tốt nghiệp Trường ĐH Ngoại thương, sinh ra và lớn lên ở Hà Nội nên anh có nhiều kỷ niệm tuổi thơ về không khí Tết Thủ đô. Hiếu chưa từng đón Tết xa quê hương, với anh không khí Tết ở Hà Nội rất thiêng liêng và đặc biệt. Anh thích cảm giác Tết ở Hà Nội bởi vẫn những con phố ấy nhưng càng gần Tết càng thấy mọi người thong thả và dịu dàng hơn. 
9X kể chuyện vi vu gần 20 quốc gia cùng loạt ảnh du lịch xinh lung linh gây 'sốt' cộng đồng mạng

9X kể chuyện vi vu gần 20 quốc gia cùng loạt ảnh du lịch xinh lung linh gây 'sốt' cộng đồng mạng

SVVN - Từng gây ấn tượng với hình ảnh cô gái Việt mặc áo dài Tết check-in khắp Singapore, đặt chân đến Mông Cổ giữa cái lạnh âm 40 độ hay bộ ảnh đẹp về Mộc Châu… Phạm Hoài Thương (sống ở Hà Nội) luôn tràn đầy năng lượng sống-đi-trải nghiệm và kể chuyện bằng hình ảnh trên những cung đường.
Tác giả Lê Hoa Chi: Phải luôn giữ đam mê cho những điều khiến bạn hạnh phúc

Tác giả Lê Hoa Chi: Phải luôn giữ đam mê cho những điều khiến bạn hạnh phúc

SVVN - Chị Lê Hoa Chi là tác giả cuốn sách "Vượt khó thì dễ, vượt sướng thì khó", từng có gần 30 năm làm báo tại vùng sâu vùng xa, là nữ doanh nhân thành đạt đang sống tại Đà Nẵng. Năm 2022 chị đã có nhiều chương trình tặng sách và nói chuyện về kỹ năng với các bạn sinh viên tại Hà Nội, Thái Nguyên và Đà Nẵng. Chị chia sẻ với bạn đọc chuyên trang Sinh Viên Việt Nam đầu Xuân Quý Mão 2023.