Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua, ở một số nơi, công tác tổ chức thi và kiểm tra, đánh giá chưa phản ánh đúng thực chất chất lượng dạy và học. Hành vi gian lận, vi phạm quy chế thi, thậm chí vi phạm nghiêm trọng trong công tác thi vẫn còn xảy ra, làm sai lệch kết quả đánh giá, ảnh hưởng đến sự công bằng trong giáo dục, uy tín của ngành và niềm tin của xã hội. Nguyên nhân chủ yếu do một số giáo viên, cán bộ quản lý, người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức liên quan chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật chưa nghiêm; cơ chế phòng ngừa, giám sát chưa đồng bộ.
Nghiêm cấm cán bộ địa phương lợi dụng chức vụ can thiệp kết quả thi
Để thực hiện nhất quán phương châm "học thật, thi thật, đánh giá thật", Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm theo quy định về chất lượng, kỷ cương trong thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo thuộc phạm vi quản lý.
Lãnh đạo các tỉnh, thành phố phải tập trung chỉ đạo Sở GD - ĐT, các cơ sở giáo dục, đào tạo trên địa bàn tổ chức hoạt động kiểm tra, đánh giá và thi bảo đảm thực chất, nghiêm túc, công bằng, khách quan; không chạy theo thành tích, không can thiệp trái quy định vào kết quả học tập và kết quả thi; tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải quán triệt tất cả cơ quan, đơn vị liên quan, cán bộ, công chức, viên chức và các cá nhân thuộc các sở, ban, ngành trên địa bàn tuyệt đối không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vị trí công tác để can thiệp, tác động trái quy định, tiếp tay hoặc bao che cho hành vi gian lận trong giáo dục.
Đồng thời, chỉ đạo UBND cấp xã và cơ quan chức năng nắm chắc tình hình trên địa bàn xã, phường trước, trong và sau các kỳ thi để kịp thời phát hiện, xử lý hành vi môi giới, tổ chức gian lận, sản xuất, mua bán, cung cấp hoặc sử dụng thiết bị, phần mềm, dịch vụ gian lận. Các địa phương cũng cần rà soát nhu cầu, điều kiện thực tế để đầu tư, trang bị hệ thống camera giám sát, thiết bị rà soát kim loại, máy tính phục vụ thi cử theo hướng dẫn của Bộ GD - ĐT, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, tránh dàn trải.
Chuyển mạnh từ tập trung phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm
Cùng với việc gắn trách nhiệm cho người đứng đầu địa phương, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và cơ sở đào tạo chuyển mạnh từ tập trung phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Các đơn vị phải phân định rõ trách nhiệm, thiết lập cơ chế kiểm soát chéo, lưu vết hoạt động và kiểm tra độc lập đối với các khâu có nguy cơ cao; kiên quyết ngăn chặn, xử lý các hành vi học thay, thi hộ, đạo văn, sửa điểm, làm lộ, lọt đề thi.
Về nhiệm vụ cụ thể của các bộ, ngành:
Bộ GD - ĐT: Hoàn thành trước ngày 15/12/2026 việc rà soát, sửa đổi quy chế thi và kiểm tra, đánh giá để nhận diện, phòng ngừa các phương thức gian lận mới, nhất là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị công nghệ cao. Trước ngày 31/12/2026, hoàn thành hướng dẫn sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại tại các khu vực nguy cơ cao (trước hết với kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp THPT); xây dựng lộ trình thi trên máy tính và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu đối sánh kết quả thi để cảnh báo dấu hiệu bất thường.
Bộ Công an: Chủ trì phối hợp rà soát chế tài xử lý; tăng cường phát hiện, điều tra, xử lý các hành vi có dấu hiệu tội phạm như tổ chức gian lận thi cử, làm giả tài liệu, mua bán đề thi, đưa hoặc nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ can thiệp trái phép vào kết quả thi; xử lý hành vi dùng công nghệ cao xâm nhập, sửa đổi dữ liệu trái phép.
Bộ Khoa học và Công nghệ: Chủ trì nghiên cứu giải pháp kỹ thuật phát hiện thiết bị gian lận công nghệ cao; phối hợp rà soát, xử lý hoạt động quảng cáo, môi giới dịch vụ gian lận thi cử và nghiên cứu khoa học trên không gian mạng.
Yêu cầu siết chặt trách nhiệm quản lý tại địa phương được Thủ tướng Chính phủ đưa ra trong bối cảnh năm 2026 xảy ra nhiều vụ việc gian lận, vi phạm quy chế thi trên cả nước.
Đáng chú ý nhất là vụ việc tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang (tỉnh Tuyên Quang) trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 - nơi xuất hiện 147/328 bài thi đạt điểm 10 môn Toán. Qua điều tra hành vi móc nối, nhắc bài cho thí sinh, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã khởi tố 41 bị can (trong đó có Giám đốc Sở GD - ĐT tỉnh Tuyên Quang cùng nhiều cán bộ quản lý, giám sát, giáo viên) về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", đồng thời buộc 328 thí sinh tại điểm thi này phải tổ chức thi lại.
Ngoài ra, tại các kỳ thi tốt nghiệp THPT và thi đánh giá năng lực, chứng chỉ quốc tế những năm gần đây, lực lượng chức năng liên tục cảnh báo và phát hiện các trường hợp sử dụng tai nghe siêu nhỏ, camera ngụy trang siêu nhỏ gắn trên trang phục hoặc điện thoại thông minh kết nối phần mềm AI để truyền đề thi ra ngoài và nhận đáp án. Không chỉ ở trong nước, ngay trong tháng 10/2026, hàng loạt vụ thí sinh sử dụng kính thông minh tích hợp AI để gian lận trong kỳ thi tuyển sinh tại các trường đại học hàng đầu Hàn Quốc (như ĐH Quốc gia Seoul, ĐH Yonsei) cũng gây xôn xao dư luận quốc tế, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cấp hàng rào kỹ thuật và chế tài kiểm soát tại các kỳ thi hiện nay.
