Kết nối đào tạo, phong trào và phục vụ cộng đồng để phát triển sinh viên toàn diện
NCS. ThS. Vũ Văn Quyền hiện đảm nhiệm vai trò Bí thư Đoàn Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội nhiệm kỳ 2022-2027, đồng thời là Phó Trưởng Bộ môn Kỹ năng mềm và giảng viên lĩnh vực Phân tích tài chính doanh nghiệp từ năm 2016 đến nay. Trước đó, thầy từng giữ vị trí Phó Trưởng phòng Công tác sinh viên & Phục vụ cộng đồng giai đoạn 2023-2025. Song hành với công tác chuyên môn, thầy tích cực tham gia và tổ chức nhiều hoạt động phục vụ cộng đồng, kết nối sinh viên với xã hội; đồng thời là nhà sản xuất, tổng đạo diễn của nhiều chương trình trong lĩnh vực giáo dục, nghệ thuật và địa phương. Những đóng góp của thầy được ghi nhận qua nhiều danh hiệu như Cán bộ Đoàn Thủ đô tiêu biểu, Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, cùng các giấy khen trong hoạt động cộng đồng; đồng thời, thầy tích cực tham gia nghiên cứu khoa học và có các bài nghiên cứu khoa học quốc tế.
Chia sẻ về các vị trí đang đảm nhận, thầy Vũ Văn Quyền cho biết: “Với tôi, mỗi vị trí là một góc nhìn khác nhau nhưng có sự liên kết chặt chẽ. Giảng dạy giúp tôi hiểu sinh viên trong học tập và tư duy chuyên môn; công tác sinh viên giúp mình nắm bắt đời sống, nhu cầu và tâm lý; còn công tác Đoàn là môi trường để tổ chức, dẫn dắt và tạo ra những trải nghiệm thực tiễn. Khi tham gia đồng thời cả ba mảng, tôi có điều kiện kết nối giữa đào tạo, phong trào và phục vụ cộng đồng một cách đồng bộ hơn, hướng tới mục tiêu hỗ trợ sinh viên phát triển toàn diện”.
Từ thực tiễn công tác, thầy nhìn nhận vai trò của Đoàn Thanh niên trong môi trường đại học đã có sự chuyển dịch rõ rệt, không chỉ dừng lại ở việc tổ chức phong trào mà trở thành một kênh giáo dục quan trọng song hành với chương trình chính khóa. “Thông qua hoạt động Đoàn, sinh viên có cơ hội rèn luyện các kỹ năng mà giảng đường khó truyền tải đầy đủ như giao tiếp, làm việc nhóm, tổ chức, lãnh đạo hay giải quyết vấn đề. Quan trọng hơn, đó là môi trường hình thành thái độ sống tích cực, tinh thần trách nhiệm và ý thức công dân. Trong bối cảnh nhà tuyển dụng ngày càng coi trọng năng lực toàn diện, công tác Đoàn không chỉ là tổ chức hoạt động mà là đồng hành cùng sinh viên trong quá trình phát triển bản thân”, thầy chia sẻ.
Đánh giá về sự thay đổi trong nhu cầu tham gia của sinh viên, thầy Vũ Văn Quyền cho rằng sinh viên hiện nay có xu hướng lựa chọn các hoạt động gắn với giá trị thực tiễn và định hướng nghề nghiệp. Nếu trước đây việc tham gia chủ yếu mang tính hưởng ứng phong trào, thì hiện nay sinh viên chủ động hơn trong việc tìm kiếm trải nghiệm, mong muốn tham gia vào quá trình tổ chức, sáng tạo nội dung và thể hiện dấu ấn cá nhân. Cách tiếp cận thông tin và tham gia hoạt động cũng chuyển sang hướng linh hoạt, nhanh và số hóa hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cho công tác Đoàn phải đổi mới cả về nội dung lẫn phương thức, từ việc “tổ chức sẵn để sinh viên tham gia” sang “tạo không gian để sinh viên đồng hành và kiến tạo”, thầy nhấn mạnh.
Ứng dụng công nghệ trong công tác Đoàn để mở rộng không gian trải nghiệm và định hướng năng lực sinh viên
Trong bối cảnh chuyển đổi số, NCS. ThS. Vũ Văn Quyền cho rằng việc ứng dụng công nghệ đang làm thay đổi rõ rệt cách tổ chức hoạt động và tiếp cận sinh viên của công tác Đoàn trong môi trường đại học. Nếu trước đây các hoạt động chủ yếu diễn ra trực tiếp với phương thức truyền thông một chiều, thì hiện nay các nền tảng số cho phép mở rộng không gian triển khai, gia tăng tương tác và cá nhân hóa trải nghiệm cho từng sinh viên. Thầy Vũ Văn Quyền chia sẻ: “Thông qua các nền tảng số, tôi có thể tiếp cận sinh viên nhanh hơn, đúng đối tượng hơn và duy trì kết nối thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào từng sự kiện đơn lẻ. Đồng thời, việc số hóa giúp quản lý hoạt động, đánh giá mức độ tham gia và ghi nhận quá trình rèn luyện của sinh viên một cách minh bạch, liên tục”.
Tuy nhiên, theo thầy, công nghệ không phải là yếu tố quyết định mà chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ. Giá trị cốt lõi vẫn nằm ở nội dung và ý nghĩa của hoạt động. “Chuyển đổi số trong công tác Đoàn không chỉ là đưa hoạt động lên môi trường online, mà là thay đổi tư duy tổ chức, từ triển khai chương trình sang tạo nền tảng để sinh viên chủ động tham gia, tương tác và phát triển bản thân một cách linh hoạt và bền vững”, thầy nhấn mạnh.
Định hướng trong thời gian tới, NCS. ThS. Vũ Văn Quyền cho biết công tác Đoàn sẽ được phát triển theo hướng gắn chặt hơn với đào tạo chuyên môn và nghiên cứu khoa học của sinh viên. Các hoạt động không dừng lại ở phong trào mà được thiết kế để hỗ trợ trực tiếp cho quá trình học tập, tư duy học thuật và năng lực nghề nghiệp. “Tôi định hướng tăng cường các sân chơi học thuật, cuộc thi chuyên ngành, diễn đàn trao đổi kiến thức, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học và các dự án thực tiễn gắn với lĩnh vực đào tạo”, thầy chia sẻ.
Cùng với đó, vai trò kết nối giữa sinh viên với giảng viên, chuyên gia và doanh nghiệp sẽ được đẩy mạnh nhằm hình thành các nhóm nghiên cứu, nhóm dự án có tính ứng dụng cao. Các hoạt động phong trào cũng được thiết kế lại theo hướng có chiều sâu, mỗi chương trình đều gắn với yếu tố chuyên môn hoặc đóng góp cụ thể về tri thức. Theo thầy Vũ Văn Quyền, mục tiêu không chỉ là tạo ra trải nghiệm, mà còn giúp sinh viên tích lũy kiến thức, phương pháp làm việc và tư duy nghiên cứu - những nền tảng quan trọng cho quá trình học tập lâu dài và phát triển nghề nghiệp sau này.
Gắn hoạt động Đoàn với năng lực thực tiễn để nâng cao hiệu quả phát triển kỹ năng sinh viên
Từ kinh nghiệm đảm nhiệm vai trò Phó Trưởng phòng Công tác sinh viên & Phục vụ cộng đồng, NCS. ThS. Vũ Văn Quyền cho biết các mô hình triển khai trong giai đoạn này đều hướng tới việc gắn hoạt động xã hội với năng lực và chuyên môn của sinh viên, thay vì dừng lại ở các hoạt động tình nguyện ngắn hạn. Nổi bật là các chương trình tình nguyện theo định hướng chuyên môn, nơi sinh viên có thể vận dụng kiến thức đã học để tham gia tư vấn pháp luật, truyền thông, tổ chức sự kiện hoặc triển khai các workshop cho cộng đồng. Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối với doanh nghiệp và các tổ chức xã hội cũng được chú trọng, tạo điều kiện để sinh viên tham gia thực tập, trải nghiệm thực tế và đồng hành cùng các chương trình phục vụ cộng đồng có quy mô. Theo thầy Vũ Văn Quyền, điểm chung của các mô hình này là hướng tới quá trình “vừa học, vừa làm, vừa cống hiến”, qua đó giúp sinh viên phát triển kỹ năng, nhận thức và trách nhiệm công dân một cách bền vững.
Ở góc độ tổ chức hoạt động, thầy Vũ Văn Quyền nhấn mạnh yếu tố cốt lõi để công tác Đoàn thu hút sinh viên không nằm ở quy mô mà ở giá trị thực chất mang lại. “Theo tôi, điều quan trọng nhất là hoạt động phải xuất phát từ nhu cầu thật của sinh viên, không tổ chức theo thói quen hay hình thức. Mỗi chương trình cần trả lời rõ sinh viên tham gia sẽ nhận được gì, từ kỹ năng, trải nghiệm đến cơ hội phát triển. Khi giá trị đủ rõ, sinh viên sẽ chủ động tham gia và sẵn sàng đầu tư thời gian”, thầy chia sẻ. Đồng thời, việc trao quyền cho sinh viên trong toàn bộ quá trình từ xây dựng ý tưởng đến triển khai cũng được xem là yếu tố quyết định. “Khi các bạn được làm thật, chịu trách nhiệm thật, mức độ gắn kết và hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều so với việc chỉ tham gia mang tính điểm danh”, thầy nói.
Bên cạnh đó, các hoạt động được thiết kế theo hướng có chiều sâu, có kết quả cụ thể và có thể đo lường, thay vì dàn trải hoặc chạy theo số lượng. Theo thầy Vũ Văn Quyền, một chương trình không nhất thiết phải lớn, nhưng cần tạo ra giá trị rõ ràng và trải nghiệm đáng nhớ để duy trì sự gắn kết lâu dài, từ đó hạn chế tính hình thức trong công tác Đoàn.
Từ góc độ giảng dạy và phụ trách Bộ môn Kỹ năng mềm, NCS. ThS. Vũ Văn Quyền đánh giá hoạt động Đoàn có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình hình thành và phát triển kỹ năng của sinh viên. Nếu giảng đường cung cấp nền tảng lý thuyết, thì hoạt động Đoàn chính là môi trường thực hành. “Mình thường ví hoạt động Đoàn như một phòng thí nghiệm kỹ năng, nơi sinh viên được trực tiếp rèn luyện và kiểm chứng năng lực thông qua trải nghiệm thật. Từ giao tiếp, làm việc nhóm đến tổ chức sự kiện hay đảm nhận vai trò lãnh đạo, mỗi hoạt động đều là một bài thực hành sống động”, thầy chia sẻ.
Thông qua việc tham gia tổ chức chương trình, xử lý tình huống và phối hợp với nhiều đối tượng khác nhau, sinh viên có cơ hội phát triển kỹ năng một cách tự nhiên nhưng sâu sắc. Quan trọng hơn, những trải nghiệm này góp phần hình thành tư duy chủ động, khả năng thích ứng và tinh thần trách nhiệm - những yếu tố thiết yếu trong môi trường làm việc. Theo thầy Vũ Văn Quyền, nếu được định hướng đúng, hoạt động Đoàn không chỉ dừng lại ở việc tạo sân chơi mà còn có thể trở thành một phần trong lộ trình phát triển năng lực của sinh viên, giúp việc rèn luyện kỹ năng diễn ra có hệ thống và bền vững.
Làm công tác Đoàn theo hướng thực chất, lấy sự trưởng thành của sinh viên làm trung tâm
Từng được vinh danh là Cán bộ Đoàn Thủ đô tiêu biểu, NCS. ThS. Vũ Văn Quyền cho rằng những trải nghiệm thực tiễn trong hoạt động Đoàn không làm thay đổi quy mô triển khai phong trào theo hướng mở rộng, mà định hình cách tiếp cận theo chiều sâu và hiệu quả. Từ quá trình trực tiếp tham gia các hoạt động như hiến máu, công tác cộng đồng hay đảm bảo an ninh, thầy nhận thấy sinh viên chỉ thực sự gắn bó khi họ nhìn thấy ý nghĩa cụ thể và giá trị thực tiễn của việc mình tham gia.
Theo đó, cách tổ chức phong trào được định hướng theo hướng tinh gọn, hạn chế dàn trải, tập trung vào những chương trình có chiều sâu, có người chịu trách nhiệm rõ ràng và tạo ra kết quả cụ thể. Sinh viên tham gia không chỉ dừng lại ở việc hiện diện, mà cần có vai trò và đóng góp thực chất trong từng khâu triển khai. Đồng thời, việc trao quyền cho sinh viên được xem là yếu tố then chốt trong quá trình tổ chức.
Trong định hướng thời gian tới, NCS. ThS. Vũ Văn Quyền không đặt mục tiêu gia tăng số lượng chương trình mà tập trung nâng cao chất lượng các hoạt động hiện có theo hướng gắn chặt với học tập và chuyên môn. Các hoạt động Đoàn sẽ được thiết kế để sinh viên không chỉ tham gia tổ chức mà còn tạo ra sản phẩm cụ thể như kế hoạch truyền thông, báo cáo phân tích hoặc các dự án có khả năng ứng dụng thực tế. Những hoạt động học thuật, nghiên cứu khoa học và kết nối doanh nghiệp cũng được triển khai theo hướng “làm thật”, tạo điều kiện để sinh viên tích lũy kinh nghiệm một cách thực chất.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các nhóm hoạt động có tính liên tục được chú trọng, nhằm giúp sinh viên tham gia trong một quá trình dài thay vì các chương trình rời rạc. Theo thầy Vũ Văn Quyền, chính sự liên tục này tạo điều kiện để kỹ năng và sự trưởng thành được tích lũy một cách bền vững. Gửi gắm tới sinh viên, thầy nhấn mạnh: “Nếu đã tham gia thì hãy tham gia cho đáng. Đừng đi hoạt động chỉ để có mặt hay để có thành tích, mà hãy coi đó là cơ hội để thử sức, va chạm và hiểu mình hơn. Có thể sẽ áp lực hơn, nhưng đó là những trải nghiệm rất đáng giá”. Thông điệp được thầy khẳng định là lựa chọn tham gia một cách nghiêm túc và theo đuổi đến cùng, bởi chính quá trình đó mới là yếu tố quyết định sự trưởng thành của mỗi sinh viên.
(Ảnh: NVCC)
