Sau khi chương trình chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 26 phát sóng, mình có xem lại phần thi của bản thân, dù không nhớ chính xác đã xem bao nhiêu lần. Khi kết quả chính thức được công bố, điều đầu tiên mình nghĩ đến không chỉ là việc giành được vòng nguyệt quế, mà còn là những chặng đường đã đi qua. Các hình ảnh từ cuộc thi tuần, tháng, quý lần lượt hiện lại, cùng với những kỷ niệm vui, buồn trong quá trình chuẩn bị và thi đấu.
Mình cảm thấy vui và tự hào về kết quả đạt được. Đây là thành quả của quá trình nỗ lực trong một thời gian dài, bên cạnh một chút may mắn. Nhưng điều mình nghĩ đến nhiều nhất vẫn là sự biết ơn đối với gia đình, thầy cô, bạn bè và những người đã đồng hành, hỗ trợ mình trong suốt hành trình đó.
Nhìn lại bốn cuộc thi đã tham gia, mình thấy thử thách lớn không chỉ nằm ở việc trả lời những câu hỏi khó. Điều quan trọng không kém là giữ được sự bình tĩnh, ổn định tâm lý để thể hiện đúng khả năng của bản thân. Trong trận chung kết năm, áp lực là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, mình luôn ý thức rằng ba thí sinh còn lại đều có năng lực và việc bất kỳ ai trong số họ giành chiến thắng cũng là kết quả xứng đáng.
Mình không nghĩ quá nhiều đến khả năng chiếc vòng nguyệt quế sẽ thuộc về người khác. Tất nhiên, khi bước vào chung kết, mình cũng rất mong muốn chiến thắng. Nhưng thay vì để bản thân bị cuốn vào những suy nghĩ về kết quả, mình chọn tập trung vào phần thi trước mắt và cố gắng trả lời tốt nhất có thể.
Điều đó cũng ảnh hưởng đến cách mình đưa ra quyết định trong phần thi Về đích. Một trong những tình huống được nhiều người chú ý là khi mình quay xuống hỏi ý kiến khán giả về việc đặt Ngôi sao hy vọng ở câu hỏi cuối cùng, liên quan đến một câu nói của nhà văn Nguyễn Tuân. Với mình, đây không phải là quyết định hoàn toàn dựa vào may rủi.
Ở thời điểm đó, hai câu hỏi đầu tiên trong gói Về đích của mình đều thuộc lĩnh vực Khoa học tự nhiên. Dựa trên kinh nghiệm từ những trận đấu trước và những trao đổi về chiến thuật với người có kinh nghiệm trước trận chung kết, mình dự đoán câu hỏi cuối có thể thuộc lĩnh vực Khoa học xã hội. Đây là nhóm kiến thức mình có thế mạnh, vì vậy mình tương đối tự tin vào khả năng trả lời.
Trong những tình huống cần đưa ra lựa chọn, mình thường cố gắng giữ bình tĩnh để xem xét các dữ kiện trước khi quyết định. Với một câu hỏi khó hay một tình huống chưa có phương án rõ ràng, mình nghĩ điều quan trọng là phải tìm cách giải quyết thay vì để bản thân rơi vào trạng thái lưỡng lự. Mình thường tự nhắc mình một nguyên tắc: Trong bất cứ tình huống nào, mình cũng không được do dự.
Nguyên tắc này hình thành từ chính những lần mình tham gia Olympia. Dù đã giành chiến thắng ở cuộc thi năm, nhìn lại các phần thi trước đó, mình vẫn nhận ra nhiều tình huống có thể xử lý tốt hơn nếu quyết đoán hơn một chút.
Ở trận chung kết, điều khiến mình tiếc nhất là câu hỏi tiếng Anh trong phần thi Về đích của bạn Lý Thái Dương. Khi nghe các dữ kiện được đưa ra, mình nhận ra một thông tin quan trọng và trong đầu cũng đã nghĩ đến đúng con số đáp án. Tuy nhiên, mình chưa đủ quyết đoán để bấm chuông giành quyền trả lời.
Ở các cuộc thi tuần, tháng và quý, mình cũng từng gặp những tình huống tương tự. Có những câu hỏi Toán học nằm trong khả năng giải quyết nhưng mình không kịp tìm ra kết quả trong thời gian quy định. Cũng có câu hỏi khá khó mà mình đã tìm được đáp án, nhưng lại bấm chuông chậm hơn đối thủ. Những lần như vậy giúp mình nhận ra rằng kiến thức thôi chưa đủ; khả năng phản xạ và sự quyết đoán cũng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi đấu.
Mình biết đến Đường lên đỉnh Olympia từ khi còn rất nhỏ. Theo những gì mình nhớ, thời điểm đó chương trình đang ở mùa thứ 11 và mình vẫn còn ấn tượng với tông màu sân khấu của mùa giải. Tuy nhiên, phải đến trận chung kết năm thứ 20, khi chị Nguyễn Thị Thu Hằng, học sinh Trường THPT Kim Sơn A, tỉnh Ninh Bình, giành chức vô địch, mình mới thực sự theo dõi chương trình một cách nghiêm túc.
Trận chung kết năm đó khiến mình chú ý đến cuộc thi không chỉ bởi phần tranh tài của bốn thí sinh, mà còn bởi không khí tại các điểm cầu truyền hình. Mình bắt đầu hình dung đến việc một ngày nào đó sẽ được đứng trên sân khấu ấy. Khi theo dõi trận mở màn của mùa giải năm thứ 21, mình chính thức đặt mục tiêu tham gia và thử sức tại Olympia.
Trong quá trình học tập, việc lựa chọn môn Lịch sử của mình cũng không phải là một quyết định đột ngột. Khi thi vào Trường THCS Thanh Xuân, nhờ kết quả kiểm tra đầu vào môn Toán khá tốt, mình được xếp vào lớp chọn Toán và từng tham gia một số kỳ thi thuộc lĩnh vực Khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, mình nhận ra bản thân không thực sự yêu thích việc được định hướng theo các kỳ thi học sinh giỏi hoặc thi chuyên môn Toán.
Từ nhỏ, mình đã có thói quen đọc sách, báo và tra cứu kiến thức trên Wikipedia. Những nội dung về Văn học, Lịch sử, Địa lý và các lĩnh vực Khoa học xã hội thường khiến mình chú ý hơn. Hồi lớp Bốn, bà ngoại cũng định hướng cho mình tìm hiểu các câu chuyện và nhân vật lịch sử. Vì vậy, khi lựa chọn môn Sử để theo đuổi, mình chỉ đang tiếp tục một sở thích đã có từ trước.
Những năm tiểu học, mình thường đạt điểm 10 trong các bài kiểm tra Lịch sử và Địa lý. Đến một buổi trưa ăn bán trú năm lớp Sáu, cô giáo dạy Lịch sử, đồng thời phụ trách bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi của trường, hỏi mình có thích học môn này không. Sau đó, khi lên lớp Bảy, các thầy cô nhận thấy mình có khả năng tiếp thu kiến thức trên lớp và vốn đọc tương đối rộng nên đưa mình vào đội dự tuyển từ năm lớp Tám.
Thời điểm đó, theo thông tin mình được biết, quận Thanh Xuân và thành phố Hà Nội không tổ chức kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố cho học sinh lớp Tám trở xuống, mà chỉ tổ chức cho học sinh lớp Chín. Vì vậy, việc được tham gia kỳ thi vượt cấp từ lớp Tám là một cơ hội để mình thử sức. Kết quả, mình giành giải Nhất cấp quận và giải Nhất, đồng thời là Thủ khoa cấp thành phố, môn Lịch sử. Đây cũng là một trong những bước đệm giúp mình tiếp tục theo đuổi môn học này và thi đỗ vào lớp chuyên Sử của Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam.
Khi chuẩn bị cho các kỳ thi học sinh giỏi cũng như Olympia, mình nhận ra bản thân không phù hợp với cách học nhồi nhét trong thời gian ngắn. Từ những năm THCS, mình đã duy trì thói quen đọc và tìm hiểu kiến thức thường xuyên, theo cách mà mình vẫn gọi là “mưa dầm thấm lâu”. Khi lên THPT, việc ôn tập được mình hệ thống lại theo từng nhóm kiến thức và lĩnh vực cụ thể.
Một cách học mình thường sử dụng là hệ thống kiến thức lịch sử theo nguyên tắc 5W - 1H, dựa trên các từ để hỏi trong tiếng Anh. Cụ thể như What, sự kiện đó là gì? Who, những nhân vật nào có liên quan? When, sự kiện diễn ra khi nào? Where, sự kiện diễn ra ở đâu? Why, vì sao sự kiện đó xảy ra? How, sự kiện diễn ra như thế nào?
Với sáu câu hỏi này, mình có thể hình dung một sự kiện lịch sử theo nhiều khía cạnh, từ bối cảnh, nhân vật đến nguyên nhân và diễn biến. Cách học đó giúp mình hiểu vấn đề và nhớ các dữ kiện có hệ thống hơn, thay vì chỉ ghi nhớ từng thông tin riêng lẻ.
Đối với các môn Khoa học tự nhiên, mình chú trọng nắm lý thuyết cơ bản trong sách giáo khoa. Khi học một nội dung mới, mình thường tìm hiểu thêm về ứng dụng của kiến thức đó trong đời sống để dễ hình dung và ghi nhớ. Ngoài việc học, mình cũng dành thời gian luyện các kỹ năng cần thiết cho Olympia, trong đó có phản xạ bấm chuông và tốc độ gõ máy tính.
Trong quá trình chuẩn bị cho cuộc thi, anh Trần Công Minh, thí sinh Olympia năm thứ 21 và là đàn anh chuyên Sử tại Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, là người hỗ trợ mình khá nhiều. Anh Minh cũng là người sáng lập và điều hành câu lạc bộ OlympiAms. Sau khi mình giành chiến thắng ở vòng loại cấp trường, anh đã đồng hành cùng mình trong quá trình ôn luyện.
Anh không chỉ chia sẻ kinh nghiệm về kiến thức mà còn hướng dẫn mình cách giữ tâm lý ổn định và ứng xử trên sân khấu. Những lời khuyên về cách giao tiếp trước khán giả, cũng như việc trả lời báo chí sau cuộc thi, đều được anh nhắc nhở từ trước trận chung kết.
Anh Minh cũng khuyên mình nên nghĩ đến những kế hoạch tiếp theo sau khi kết thúc Olympia, thay vì chỉ tập trung vào kết quả của cuộc thi. Những góp ý đó giúp mình có thêm sự chuẩn bị cho các hoạt động sau khi giành chức vô địch.
Sau khi giành chức vô địch Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 26, mình nhận được suất học bổng du học tại Đại học Greenwich (Vương quốc Anh). Hiện tại, mình đang nghiêng về phương án sang Anh học sau khi tốt nghiệp THPT, dù vẫn cần cân nhắc thêm các lựa chọn khác.
Dù học tập ở nước ngoài hay trong nước, mình muốn tiếp tục theo đuổi những lĩnh vực thuộc Khoa học xã hội. Một trong những lựa chọn mình đang quan tâm là tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về Lịch sử. Bên cạnh đó, mình cũng có ý định theo học ngành Luật và hướng đến công việc luật sư.
Sự quan tâm của mình đối với ngành Luật bắt đầu từ khi còn học tiểu học và THCS. Trong gia đình có người thân từng theo nghề này và công tác tại Tòa án nhân dân tối cao, nên mình có cơ hội tìm hiểu về các bộ luật từ khá sớm. Qua quá trình tìm hiểu, mình nhận thấy pháp luật có vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì một xã hội công bằng, bảo đảm quyền lợi của mọi người.
Đó là lý do mình có cảm tình với ngành Luật. Mình cũng nghĩ rằng kiến thức về Lịch sử, văn hóa và xã hội có thể hỗ trợ cho công việc trong lĩnh vực này. Nếu có cơ hội kết hợp những kiến thức đã tích lũy với công việc luật sư, mình hy vọng có thể vừa phát triển nghề nghiệp, vừa đóng góp một phần nhỏ cho cộng đồng.
Dù vừa giành chức vô địch Olympia, mình không nghĩ bản thân đã đạt đến một trạng thái hoàn thiện. Ngay trong trận chung kết, mình vẫn có những câu hỏi không trả lời được. Kết quả của cuộc thi là một dấu mốc đáng nhớ, nhưng không có nghĩa là mình không còn những điểm yếu cần khắc phục.
Nếu tự giới thiệu về bản thân, mình nghĩ mình là người khá hiền, sống chân thành và thẳng thắn. Khi đã đặt ra mục tiêu, mình thường cố gắng theo đuổi đến cùng. Tuy nhiên, mình cũng có những hạn chế trong học tập và sinh hoạt hằng ngày.
Ở trường, mình không phải là học sinh quá nổi bật ở các môn Khoa học tự nhiên. Trong cuộc sống, có những lúc mình chưa kiểm soát cảm xúc tốt và đôi khi hành động khá bộc phát. Mình nghĩ đây là những điều bản thân cần tiếp tục điều chỉnh.
Quá trình ôn luyện và tham gia Olympia giúp mình nhận ra rõ hơn những điểm cần cải thiện. Mình học cách giữ bình tĩnh, suy nghĩ kỹ trước khi đưa ra quyết định và chủ động hơn trong cách giải quyết vấn đề. Bên cạnh việc hoàn thiện bản thân, mình cũng muốn chia sẻ những kinh nghiệm có được với các bạn trong lớp, đặc biệt là những bạn đang có mục tiêu tham gia các cuộc thi học thuật.
Ngoài việc học, bóng đá là một trong những hoạt động mình yêu thích. Trong trận chung kết Olympia, mình có màn ăn mừng khá ngẫu hứng, giống động tác của một cầu thủ trên sân bóng. Trước đây, mình từng chơi ở vị trí thủ môn và hậu vệ, sau đó chuyển lên đá tiền đạo. Mình thích vị trí này vì có thể quan sát tình huống, chọn vị trí và tìm cơ hội dứt điểm.
Về sách, cuốn mình yêu thích nhất là Những con chữ biết hát của tác giả Đỗ Nhật Nam. Mình từng đọc lại cuốn sách này nhiều lần vì thích những câu chuyện và chia sẻ của cha mẹ anh Đỗ Nhật Nam về quá trình nuôi dạy con. Qua đó, mình có thể hình dung một tuổi thơ được nuôi dưỡng bằng sự quan tâm của gia đình và niềm yêu thích khám phá tri thức.
Một sở thích khác của mình là tìm hiểu âm nhạc và ngôn ngữ. Trước đây, mình từng tự học tiếng Pháp, nghe và học thuộc một số ca khúc tiếng Pháp. Mình cũng thích tìm hiểu quốc ca của các quốc gia. Với mỗi bài hát, mình thường tìm lời dịch để hiểu thêm về những câu chuyện lịch sử, đặc điểm văn hóa và con người được thể hiện trong đó.
Tuy nhiên, càng lớn, mình càng thích nghe và hát các ca khúc bằng tiếng Việt. Những thể loại mình thường nghe là nhạc cách mạng, dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh và các ca khúc mang âm hưởng miền Trung. Trong số đó, Ca dao em và tôi của cố nhạc sĩ An Thuyên là một bài hát mình đặc biệt yêu thích và tự tin thể hiện.
Ca khúc này cũng gắn với một kỷ niệm từ nhỏ. Có những lần mình mở karaoke bài hát để bà ngoại tập hát đi đám cưới. Đến bây giờ, mỗi khi nghe lại, mình vẫn nhớ đến những lần hai bà cháu cùng nghe nhạc như vậy.
Từ những câu chuyện lịch sử bà ngoại kể khi mình còn nhỏ, thói quen đọc sách đến niềm yêu thích âm nhạc, nhiều sở thích hiện tại của mình đều hình thành từ những trải nghiệm trong gia đình và quá trình học tập. Sau cuộc thi Olympia, mình vẫn muốn tiếp tục duy trì những sở thích đó, đồng thời tập trung cho việc học và các dự định trong thời gian tới.
Còn rất nhiều điều nữa nhưng có lẽ đến đây đã dài rồi, mọi người hãy xem thêm tại SVodcast số thứ 5 nhé!
Ảnh: Minh Hoà
Thiết kế: Thanh Trà
Nội dung: Lê Vượng
