Mang nghệ thuật Hát Bội đi khắp phố phường

Qui Oanh - Tiên Tuấn

03/05/2026 12:11

SVO - Trong nhiều năm qua, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP. HCM luôn nỗ lực mang hát bội đến gần hơn với công chúng. Từ những sân khấu nhỏ, lẻ như đình, miếu... địa điểm biểu diễn giờ đây đã và đang mở rộng ra trường học, đường phố hay các không gian sinh hoạt cộng đồng. Hiện tại, Nhà hát có khoảng 50 nghệ sĩ, trong đó bao gồm những nghệ sĩ trẻ và nghệ sĩ gạo cội. Họ đều là những người có lòng yêu nghề sâu sắc, dù đôi lúc có khó khăn nhưng bằng tình yêu họ vẫn trụ vững với nghề.

Ban đầu là nghệ thuật trong đình làng

Sân khấu hát bội tại Lăng Ông Bà Chiểu (phường Gia Định, TP. Hồ Chí Minh).

Lăng Ông Bà Chiểu (phường Gia Định) là địa điểm trình diễn quen thuộc của Nhà hát vào thứ bảy hàng tuần nhằm quảng bá nghệ thuật hát bội đến gần hơn với công chúng. Chia sẻ lý do lựa chọn thứ bảy để trình diễn, nghệ sĩ Khổng Minh Khương (46 tuổi) nói: "Có những khán giả vào thứ bảy họ sẽ nghỉ. Còn những ngày bình thường, học sinh sẽ đi học, phụ huynh bận đi làm, lượng khán giả cũng không đáp ứng được bằng các ngày cuối tuần".

Từ 5 giờ 30 phút sáng, đội hậu cần của Nhà hát đã di chuyển đến Lăng Ông Lê Văn Duyệt để chuẩn bị cho buổi biểu diễn. Chỉ một chiếc xe tải nhỏ nhưng lại chứa đựng cả "gia tài" của Nhà hát.

Các nghệ sĩ cũng có mặt từ rất sớm để hỗ trợ đội hậu cần thiết kế sân khấu. Sau đó, các nghệ sĩ mới bắt đầu chuẩn bị trang phục và trang điểm.

Cả đoàn tất bật chuẩn bị cho màn trình diễn phía sau sân khấu.

Đội ngũ phục trang gấp rút vá lại phục trang cho nghệ sĩ trước giờ diễn.

Vẽ mặt là một trong những nét đặc trưng của hát bội chính vì thế các nghệ sĩ mất rất nhiều thời gian ở công đoạn này vì đòi hỏi tính tỉ mỉ cao.

Nhóm nghệ sĩ trẻ của Nhà hát mở màn với tiết mục Vè hát bội. Các khuôn mặt được vẽ trên những chiếc xề tre. Đó là khuôn mặt của các loại hình nhân vật như: mặt đỏ vai nhân vật trung thần, mặt trắng mốc vai nhân vật nịnh thần, gian xảo, mặt đen rằn trong vai nhân vật hung hãn, có sức mạnh hơn người... Tiết mục đã cung cấp kiến thức về nhận diện tính cách nhân vật qua lớp hóa trang.

Vừa mới hỗ trợ đội hậu cần vào sáng sớm, nghệ sĩ Hoàng Hà giờ đã hóa thân thành vai quan Huyện trong trích đoạn Bà Huyện đánh ghen.

Gấp rút tẩy trang để diễn vai tiếp theo.

Sau khi diễn xong, các nghệ sĩ thường gấp rút tẩy trang. Một số diễn viên trở về Rạp hát Thủ Đô để tập dượt chương trình. Một số diễn viên tiếp tục chuẩn bị cho suất thứ hai. Một số khác trở về nhà để chuẩn bị cho suất diễn thứ 3 vào buổi tối. Theo nghề gần 30 năm, nghệ sĩ Khổng Minh Khương tiết lộ những khó khăn Nhà hát từng gặp phải: "Bộ môn hát bội tuy là giống quý, nhưng mà phổ biến ra giới trẻ thì lại không được sự lan tỏa nhiều, bởi vậy trong cuộc sống lúc trước lương bổng, thu nhập của anh em rất thấp".

Nay, đã “phá kén” đi ra ngoài phố

Năm 2023, sân khấu hát Bội đã trở nên sinh động hơn vì có sự kết hợp với các trường đại học. Trong đó, chương trình "Mang nghệ thuật Hát bội và âm nhạc truyền thống đến với công chúng" diễn ra trên đường phố thu hút đông đảo khán giả đến xem.

Buổi trình diễn hát bội được tổ chức tại Đường Sách TP. Hồ Chí Minh.

Chiều, các nghệ sĩ Nhà hát tiếp tục lưu diễn ở ngoại thành. Nghệ sĩ Ngọc Giàu đang hóa trang cho vai diễn của mình tại đình Tân Thông Hội, huyện Củ Chi.

Nghệ sĩ Ngọc Giàu là nghệ sĩ gạo cội của Nhà hát.

Không chỉ diễn ra tại nội thành, Nhà hát còn mang hát bội đến với khán giả ngoại thành nhằm mục đích phục vụ khán giả và quảng bá nghệ thuật.

Đêm diễn tại Củ Chi thu hút đông đảo khán giả.

Sân khấu lung linh của nghệ thuật hát bội.

Trong ánh sáng lung linh, những nhân vật của nghệ thuật Hát Bội truyền thống hiện lên với trang phục rực rỡ. Những đường nét được thêu dệt tinh xảo đã làm sống lại một phần linh hồn văn hóa Việt Nam. Mỗi động tác, mỗi ánh mắt là một câu chuyện đậm chất lịch sử và tâm hồn dân tộc.