Thưa tiến sĩ (TS.) Phạm Huy Hiệu, nhìn lại năm 2025, anh muốn chia sẻ về điều gì nhất?
TS. Phạm Huy Hiệu: Năm 2025 là một năm nhiều biến động trong dòng chảy chung của đất nước, của xã hội và và chắc hẳn với mỗi cá nhân. Những lễ kỷ niệm lớn giúp vun đắp niềm tự hào và sự hãnh diện. Đó là những thời khắc đặc biệt trang trọng nhắc chúng ta nhớ mình là ai, đến từ đâu và đang cùng nhau đi về đâu. Những chuyển động sâu rộng chưa từng có trong cách thức vận hành xã hội và những bước tiến lớn trong phát triển hạ tầng kinh tế giúp chúng ta vững tin sải bước tới một tương lai thịnh vượng bằng ý chí, bằng khát vọng và bằng trí tuệ của con người Việt Nam.
Nhưng 2025 không phải là năm vẹn đầy bởi sự khốc liệt, dồn dập và cực đoan của thiên tai và các hiện tượng thời tiết bất thường. Những tổn thương mà người dân phải gánh chịu trong một năm được coi là giai đoạn khắc nghiệt nhất của khí hậu toàn cầu vẫn hằn sâu trong tâm trí mỗi người dân Việt Nam chứng kiến những khoảnh khắc sinh tử và khi nghĩ đến những thân phận con người trong nghịch cảnh.
Dù còn nhiều khó khăn nhưng tôi muốn chia sẻ rằng chúng ta hãy vững tin về một tương lai tươi sáng cho mỗi cá nhân và cho đất nước, bởi càng trong đối mặt với nhiều thách thức thì ngọn lửa tinh thần, ý chí và khát vọng mang tên “Việt Nam” lại càng rực cháy để đưa chúng ta tiến về phía trước.
Từ góc nhìn của anh, giáo dục đại học Việt Nam trong năm 2026 sẽ có những cơ hội và thách thức nào?
TS. Phạm Huy Hiệu: Giáo dục đại học Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa mới với không gian phát triển và cơ hội chưa từng có. Trước hết, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển toàn diện hệ thống giáo dục Đại học ngày càng đầy đủ, trọng tâm và thực chất. Đã có những chính sách đột phá tăng cường đầu tư tài chính và cung cấp cơ chế tự chủ quản trị nhằm hiện đại hoá giáo dục Đại học và phát triển một số cơ sở giáo dục Đại học định hướng nghiên cứu trở thành các trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Thứ hai, những vận động lớn của thế giới tạo ra động lực đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, mô hình trong quản trị giáo dục và nghiên cứu Đại học. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản cách tri thức được tạo ra, truyền đạt và ứng dụng. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa (Automation) không chỉ mở ra các ngành học mới mà còn buộc các cơ sở giáo dục Đại học phải định nghĩa lại các chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và cách thức đánh giá năng lực người học cũng như hiệu quả học tập. Đại học không còn là nơi “truyền đạt kiến thức có sẵn”, mà trở thành không gian “sáng tạo tri thức và giải quyết vấn đề”, nơi người học được trang bị năng lực tư duy, nghiên cứu và học tập suốt đời.
Thứ ba, nhu cầu nhân lực chất lượng cao gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững đang gia tăng mạnh mẽ. Từ kinh tế số, kinh tế xanh, các ngành công nghiệp công nghệ cao, tất cả đều đòi hỏi những con người có nền tảng học thuật vững chắc, năng lực tư duy liên ngành và khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn. Đây là cơ hội để các trường đại học Việt Nam chuyển mình từ đào tạo theo ngành hẹp truyền thống sang đào tạo theo năng lực liên ngành, theo nhu cầu của xã hội và doanh nghiệp.
Cuối cùng, các mô hình liên kết đào tạo, đồng hướng dẫn nghiên cứu, công bố khoa học quốc tế và trao đổi học giả – sinh viên giúp thu hẹp khoảng cách với các đại học tiên tiến trên thế giới. Sự trỗi dậy của thế hệ người học mới với các đặc tính tự tin, am hiểu công nghệ, khát vọng vươn ra thế giới chính là động lực lớn nhất cho các Đại học thay đổi. Họ không chỉ tìm kiếm một tấm bằng, mà tìm kiếm môi trường để trưởng thành, sáng tạo và tạo ra giá trị cho xã hội, họ cần những kỹ năng mới để vươn ra thế giới và đưa thế giới về Việt Nam.
Tuy nhiên, giáo dục đại học Việt Nam vẫn đang đứng trước những thách thức mang tính căn bản và dài hạn. Đó là sự hạn chế về hạ tầng kỹ thuật phục vụ nghiên cứu & phát triển các công nghệ chiến lược; sự thiếu hụt đội ngũ nhân lực STEM chất lượng cao, đủ năng lực và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển nhanh của đất nước. Bên cạnh đó, hệ thống hiện nay vẫn thiếu vắng các đại học nghiên cứu và đổi mới thực thụ – những trung tâm tạo ra tri thức, công nghệ và giải pháp làm đầu vào cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Trước thực trạng đó, đòi hỏi một cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ và dài hạn, gắn kết chặt chẽ giữa hoàn thiện chính sách pháp luật, đầu tư nguồn lực chiến lược và đổi mới mô hình quản trị đại học. Tôi nghĩ rằng chỉ khi hội tụ đầy đủ những điều kiện ấy, giáo dục đại học Việt Nam mới thực sự trở thành động lực của tăng trưởng, là nền tảng dẫn dắt sự phát triển và sự bền vững của đất nước.
Với các bạn sinh viên, anh có điều gì muốn chia sẻ trước thềm năm mới 2026?
TS. Phạm Huy Hiệu: Trên hành trình phát triển của đất nước, sinh viên và thanh niên Việt Nam không chỉ là lực lượng đồng hành, mà chính là trung tâm của quá trình đổi mới. Các bạn không đơn thuần là người thụ hưởng những thành quả của tiến bộ khoa học và công nghệ, mà đang và sẽ là lực lượng tiên phong góp phần định hình tương lai của khoa học, công nghệ và tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Trong tiến trình ấy, sinh viên có vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức hiện đại, làm chủ công nghệ mới, mở rộng cơ hội nghề nghiệp, đồng thời nuôi dưỡng khát vọng khởi nghiệp, hình thành các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và những mô hình kinh doanh của tương lai.
Tôi rất muốn chia sẻ với cộng đồng sinh viên Việt Nam rằng chúng ta đang sống trong một thế giới biến đổi nhanh chóng, đầy bất định và khó lường. Những thách thức lớn trong giáo dục, y tế, môi trường và phát triển bền vững đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về khả năng thích ứng và đổi mới không ngừng. Trong bối cảnh ấy, giáo dục và khoa học chính là nền tảng vững chắc, là “vũ khí” mạnh mẽ nhất để con người chủ động thích ứng và kiến tạo tương lai. Học tập suốt đời không chỉ giúp mỗi cá nhân thích nghi với sự thay đổi, mà còn trao cho chúng ta năng lực làm chủ vận mệnh của chính mình. Công việc có thể biến mất nhưng kiến thức và kỹ năng có thể tạo ra những công việc mới.
Vì vậy, hãy luôn sẵn sàng đổi mới tư duy, chủ động cập nhật tri thức và kỹ năng mới, mạnh dạn đặt những mục tiêu lớn và thách thức để làm tốt hơn. Và hơn hết, hãy mang trong mình niềm tin mạnh mẽ rằng tuổi trẻ Việt Nam – với niềm tin, khát vọng, tri thức và bản lĩnh – hoàn toàn có đủ năng lực để đóng góp thiết thực, bền bỉ và sáng tạo vào sự phát triển phồn vinh của đất nước.
Trân trọng cảm ơn anh!
Nội dung: Tú Chân | Thiết kế: Thu Trang | Hình ảnh: NVCC
