Giới y khoa đang đặc biệt quan tâm đến công nghệ này, bởi nó có thể tạo ra bước ngoặt trong việc điều trị ung thư tuyến tụy, một căn bệnh có tỷ lệ chữa khỏi cực kỳ thấp, nơi việc phát hiện sớm là chiến lược duy nhất giúp bệnh nhân có cơ hội sống sót.
Trong một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí quốc tế Gut, thuộc nhóm tạp chí y khoa quốc tế hàng đầu British Medical Journal (BMJ), các nhà nghiên cứu đã giới thiệu một hệ thống AI có tên là "REDMOD" (viết tắt của 'Radiomics-based Early Detection MODel'– Mô hình phát hiện sớm dựa trên kỹ thuật phân tích hình ảnh y tế). Hệ thống này đã xác định thành công những dấu hiệu cảnh báo sớm, tinh vi của bệnh ung thư tuyến tụy, những dấu hiệu vốn hoàn toàn không thể nhìn thấy trên các hình ảnh quét y tế thông thường.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu chụp cắt lớp vi tính (CT) vùng bụng của các bệnh nhân được điều trị tại nhiều bệnh viện, cụ thể là những trường hợp không có dấu hiệu ung thư nào được phát hiện trong các lần đánh giá ban đầu bởi các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh giàu kinh nghiệm. Tuy nhiên, một mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có tên là "REDMOD" đã phát hiện thành công các dấu hiệu cảnh báo tinh vi ẩn trong mô tụy, trung bình 475 ngày (khoảng 1 năm 4 tháng) trước khi bệnh nhân được chẩn đoán lâm sàng mắc ung thư tụy.
Thông qua công nghệ học sâu (deep learning), AI này phân tích chính xác những thay đổi nhỏ trong cấu trúc mô được gọi là "radiomics" (đặc điểm hình ảnh học) vốn rất dễ bị bỏ sót trong các quy trình chẩn đoán thông thường.
Trong các đánh giá về hiệu suất, 'REDMOD' đạt độ nhạy (khả năng xác định đúng những người thực sự mắc bệnh) là 73%, vượt trội đáng kể so với mức trung bình 39% của các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh giàu kinh nghiệm.
Đáng chú ý, khi phân tích dữ liệu hình ảnh được chụp hơn hai năm trước thời điểm chẩn đoán thực tế, tỷ lệ phát hiện của AI đạt 68% cao gần gấp ba lần so với kết quả của các bác sĩ (23%).
Hơn nữa, hệ thống này còn tự động xác định ranh giới của tuyến tụy, tách biệt nó khỏi các cơ quan xung quanh. Điều này giúp loại bỏ sự khác biệt có thể phát sinh khi nhân viên y tế thực hiện khoanh vùng cơ quan này theo cách thủ công, từ đó đảm bảo tính nhất quán cao hơn.
Ung thư tụy thường chỉ được phát hiện ở giai đoạn muộn do thiếu các triệu chứng sớm, cộng với tốc độ tiến triển nhanh, đây được coi là một trong những loại ung thư có tiên lượng xấu nhất trên toàn thế giới.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng, dựa trên các mô hình mô phỏng, việc tăng tỷ lệ phát hiện ung thư tụy giai đoạn khu trú từ mức 10% hiện nay lên 50% có thể giúp tỷ lệ sống sót của bệnh nhân tăng hơn gấp đôi. Nói cách khác, thời điểm chẩn đoán, cụ thể là chẩn đoán càng sớm càng tốt, chính là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng sống sót của bệnh nhân.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho biết thêm rằng, mặc dù phát hiện này mang tính đột phá, vẫn cần thực hiện thêm các bước xác thực dựa trên dữ liệu từ những nhóm sắc tộc đa dạng, cũng như tiến hành các thử nghiệm lâm sàng trên các bệnh nhân có nguy cơ cao (chẳng hạn như những người bị sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mới được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường), trước khi phương pháp này có thể được áp dụng vào thực tiễn lâm sàng.
