Hầu hết mọi người cho rằng, một ngày trên Trái Đất luôn dài 24 giờ. Nhưng thực tế không phải vậy. Độ dài của một ngày đã thay đổi trong suốt lịch sử Trái Đất, và các nhà khoa học biết rằng, tốc độ quay của hành tinh chúng ta vẫn đang tiếp tục thay đổi cho đến ngày nay.
Điều này đặt ra một câu hỏi thú vị: Liệu Trái Đất có thể từng có một ngày dài 25 giờ không? Câu trả lời ngắn gọn là "Có", nhưng không phải trong tương lai gần. Trái Đất đang quay chậm dần so với quá khứ xa xưa. Nếu xu hướng này tiếp tục, một ngày cuối cùng có thể kéo dài tới 25 giờ. Tuy nhiên, quá trình này sẽ cần một khoảng thời gian cực kỳ dài. Để hiểu vì sao, trước hết cần xem Trái Đất “đo thời gian” như thế nào?
Điều gì tạo nên một ngày 24 giờ?
Một ngày được tính bằng thời gian Trái Đất hoàn thành một vòng quay quanh trục của nó. Khi Trái Đất tự quay, các khu vực khác nhau lần lượt hướng về phía Mặt Trời rồi quay khuất đi, tạo ra chu kỳ ngày và đêm. Hiện nay, một vòng quay hoàn chỉnh mất khoảng 24 giờ. Con số này có vẻ cố định vì đời sống con người quá ngắn so với lịch sử địa chất của Trái Đất. Tuy nhiên, tốc độ quay của Trái Đất chưa bao giờ hoàn toàn ổn định.
Những thay đổi nhỏ diễn ra liên tục. Trái Đất có thể quay nhanh hơn hoặc chậm hơn một chút do chuyển động của khí quyển, đại dương và cả lõi nóng chảy bên trong. Các nhà khoa học sử dụng đồng hồ nguyên tử có độ chính xác cực cao để đo những biến thiên rất nhỏ này. Đôi khi, sự khác biệt chỉ là một phần của mili giây, nhưng qua hàng triệu năm, những thay đổi nhỏ đó có thể tích lũy thành những biến đổi đáng kể.
Trái Đất từng có những ngày ngắn hơn nhiều
Một trong những sự thật đáng ngạc nhiên về hành tinh của chúng ta là Trái Đất thời cổ đại quay nhanh hơn rất nhiều. Hàng trăm triệu năm trước, một ngày ngắn hơn đáng kể so với hiện nay. Một số nghiên cứu cho rằng, hơn một tỷ năm trước, một ngày có thể chỉ kéo dài khoảng 18 giờ. Điều này đồng nghĩa với việc Mặt Trời mọc và lặn diễn ra nhanh hơn nhiều so với hiện tại.
Bằng chứng về độ dài ngày trong quá khứ đến từ các ghi chép địa chất. Các nhà khoa học phân tích các mẫu đá, hóa thạch san hô và trầm tích cổ đại. Những “dấu vết tự nhiên” này có thể tiết lộ số lượng ngày trong một năm ở thời kỳ xa xưa. Kết quả cho thấy một xu hướng rõ ràng: Tốc độ quay của Trái Đất nhìn chung đã chậm dần theo thời gian, khiến độ dài của một ngày tăng lên. Nói cách khác, một ngày 24 giờ mà chúng ta quen thuộc hôm nay không phải là một hằng số vĩnh viễn. Nó chỉ là một giai đoạn trong lịch sử dài của Trái Đất.
Mặt Trăng đang âm thầm làm chậm Trái Đất
Nguyên nhân lớn nhất khiến Trái Đất quay chậm dần chính là Mặt Trăng. Lực hấp dẫn của Mặt Trăng kéo các đại dương trên Trái Đất, tạo ra thủy triều. Khi khối nước này dịch chuyển quanh hành tinh, sự ma sát giữa nước và đáy đại dương tạo ra một lực cản rất nhỏ đối với chuyển động quay của Trái Đất.
Tác động này cực kỳ nhỏ, không ai có thể nhận thấy trong đời sống hằng ngày. Nhưng qua hàng triệu năm, nó trở nên đáng kể. Đồng thời, Trái Đất cũng truyền một phần năng lượng quay của mình cho Mặt Trăng. Kết quả là Mặt Trăng đang dần di chuyển xa Trái Đất, với tốc độ vài centimet mỗi năm.
Mối quan hệ này giữa Trái Đất và Mặt Trăng đã tồn tại suốt hàng tỷ năm. Nó là một trong những lý do chính khiến độ dài của một ngày hiện nay dài hơn so với trong quá khứ xa xưa. Nếu không có Mặt Trăng, lịch sử quay của Trái Đất có thể đã rất khác.
Mất bao lâu để một ngày dài 25 giờ?
Việc tăng từ 24 lên 25 giờ nghe có vẻ không lớn, chỉ thêm đúng một giờ. Tuy nhiên, ở quy mô hành tinh, đây là một thay đổi khổng lồ. Tốc độ quay của Trái Đất đang chậm lại rất từ từ. Các ước tính hiện nay cho thấy độ dài của một ngày tăng khoảng vài mili giây mỗi thế kỷ.
Với tốc độ đó, để đạt tới một ngày dài 25 giờ sẽ cần tới hàng triệu năm. Con người, các nền văn minh hiện đại, thậm chí nhiều loài sinh vật đang tồn tại hôm nay nhiều khả năng sẽ không còn hiện diện khi sự thay đổi này xảy ra.
Vì vậy, các nhà khoa học xem một ngày 25 giờ là một khả năng có thể xảy ra trong tương lai xa của Trái Đất, nhưng không phải là điều ảnh hưởng đến đời sống trong thời gian gần. Sự thay đổi này thuộc về thang thời gian địa chất sâu.
