Hiện nay, hồ sơ năng lực cá nhân (CV) không còn đơn thuần là một bản tóm tắt kinh nghiệm làm việc mà như trở thành một sản phẩm tiếp thị. Giống như bất kỳ sản phẩm nào trên thị trường, CV đang được nhiều ứng viên tối ưu và đôi khi là thổi phồng một cách thái quá. Lý do cho sự phổ biến này không khó lý giải, bởi môi trường mạng xã hội và thị trường việc làm cạnh tranh thường ưu tiên sự ấn tượng ban đầu hơn là tính chính xác tuyệt đối. Một hồ sơ mang vỏ bọc "khủng" sẽ dễ dàng thu hút sự chú ý và mang lại nhiều cơ hội hơn.
Phía sau những CV "đẹp không tì vết"
Thực tế này diễn ra dưới nhiều mô típ quen thuộc: mượn danh thương hiệu, thổi phồng chức danh, phóng đại mức độ đóng góp hoặc kéo dài thời gian làm việc. Nhiều đơn vị tuyển dụng cho biết họ thường xuyên gặp những ứng viên tự tin giới thiệu bản thân từng làm việc cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu, các thương hiệu thời trang đa quốc gia hay những tạp chí danh tiếng.
Tuy nhiên, khi đào sâu vào bản chất công việc với các câu hỏi về đội ngũ phối hợp, người phụ trách trực tiếp hay phạm vi đảm nhiệm, sự thật lại hoàn toàn khác. Phần lớn các trường hợp đó, ứng viên chỉ tham gia với tư cách là một nhà cung cấp dịch vụ nhỏ lẻ, làm công tác hậu cần cho một sự kiện, hoặc đóng góp một phần rất hẹp trong một dự án lớn.
"Tại các sự kiện kết nối, tôi đã gặp nhiều trường hợp các bạn trẻ tự tin giới thiệu bản thân đang làm việc cho các tập đoàn, thương hiệu lớn. Tuy nhiên, khi được hỏi sâu hơn về bộ phận công tác, người quản lý trực tiếp hay phạm vi công việc cụ thể, thực tế lại hoàn toàn khác. Tôi nhận ra nhiều bạn bạn chỉ đảm nhiệm những khâu rất nhỏ, ở vị trí thực tập sinh hoặc làm việc qua các đơn vị cung cấp dịch vụ thuê ngoài (outsource) cho các thương hiệu đó", chị Trần Anh - chuyên gia nhân sự tại TP. HCM chia sẻ.
Bên cạnh đó, sự rập khuôn này còn thể hiện qua việc lạm dụng hàng loạt từ khóa sáo rỗng ghi trong hồ sơ năng lực như “kỹ năng giao tiếp xuất sắc”, “khả năng chịu áp lực cao” hay “tư duy sáng tạo”. Việc vay mượn ngôn từ khiến các ứng viên đánh mất cá tính cá nhân, trở thành những bản sao được lắp ghép bằng công cụ máy móc.
Hãy là phiên bản thật nhất
Trao đổi với phóng viên chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, chị Nguyễn Thị Thu Hương - Giám đốc sáng tạo Ins Media, người có hơn 11 năm kinh nghiệm vận hành doanh nghiệp trong lĩnh vực truyền thông thừa nhận tình trạng này không còn xa lạ.
“Ngày xưa, độ chân thực của CV rất cao. Nhìn vào thời gian làm việc hay mức độ đóng góp vào dự án, nhà tuyển dụng có thể hình dung ra ngay chân dung ứng viên. Còn bây giờ, CV chỉ là điểm chạm tham khảo ban đầu. Độ tin cậy để quyết định một ứng viên có phù hợp hay không đã giảm sút đáng kể”, chị Hương chia sẻ.
Theo chị Hương, không ít trường hợp hồ sơ thì rất đẹp, nhưng đến khi vào vòng đánh giá thực tế lại lộ ra khoảng cách khá rõ so với năng lực thật. “Thường các CV tôi xem, những kỹ năng cơ bản như giao tiếp, tự tin… đều có đủ cả. Nhưng đến lúc gặp mặt trực tiếp, sự thật lại hoàn toàn trái ngược. Các bạn nghĩ rằng cứ phải có những từ khóa đó thì mới tạo được ấn tượng, mà quên mất rằng nhà tuyển dụng đánh giá cao hơn cả là khả năng tự nhận thức: Hiểu mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu mới là yếu tố quan trọng”, chị Nguyễn Thị Thu Hương nhấn mạnh.
Trước tình trạng loạn thông tin trên CV, các doanh nghiệp đã buộc phải thay đổi chiến thuật tuyển dụng. Thay vì tin vào những gì ứng viên viết, họ tin vào những gì ứng viên đã làm.
Trong lĩnh vực truyền thông và sáng tạo, sản phẩm thực tế (Portfolio) cùng quá trình trao đổi trực tiếp đang trở thành những thước đo sống còn. Theo chị Hương, việc đối chiếu giữa hồ sơ ứng tuyển và sản phẩm thực tế sẽ giúp nhà tuyển dụng bóc tách lớp vỏ bọc hào nhoáng, từ đó nhìn nhận đúng bản chất năng lực của ứng viên. Để một bản CV thực sự thuyết phục, các chuyên gia khuyên người lao động nên quay về với những giá trị cốt lõi nhất.
Trước hết, sự chuyên nghiệp và tư duy nhạy bén thể hiện qua việc cá nhân hóa hồ sơ. Thay vì dùng một mẫu CV đi rải ở hàng loạt công ty khác nhau, ứng viên cần tìm hiểu kỹ văn hóa và nhu cầu riêng biệt của từng đơn vị để chọn lọc những trải nghiệm phù hợp nhất.
Tiếp đó, năng lực cần được chứng minh bằng những con số và sản phẩm cụ thể. Những lời giới thiệu như “kỹ năng viết tốt” sẽ trở nên sáo rỗng nếu thiếu đi đường dẫn các bài báo đã đăng hoặc các chiến dịch từng tham gia. Thông qua việc trao đổi sâu về quy trình tạo ra sản phẩm, nhà tuyển dụng hoàn toàn có thể nhận ra ứng viên là tác giả thực sự hay chỉ đóng vai trò người quan sát.
Đặc biệt, từ góc độ quản trị, thái độ chính là vũ khí tối thượng. Kỹ năng là yếu tố có thể đào tạo, doanh nghiệp luôn sẵn sàng dành thời gian cho việc đó nếu ứng viên sở hữu nền tảng tốt. Tuy nhiên, thái độ lại là rào cản cực kỳ khó thay đổi. Sự trung thực ngay từ bước nộp hồ sơ được xem là biểu hiện đầu tiên của một thái độ chuẩn mực. Một ứng viên dám thẳng thắn thừa nhận những điểm hạn chế hay những lĩnh vực mới chỉ dừng ở mức tìm hiểu chắc chắn sẽ nhận được thiện cảm lớn hơn hẳn so với những người chỉ tập trung "tô hồng" bản thân.
