Trong những tháng gần đây, nhiều người bắt đầu lo ngại rằng, nước có ga đóng lon cũng có thể làm tăng nguy cơ này. Trên Instagram và TikTok, một số người có ảnh hưởng cho rằng, loại đồ uống này, thường được quảng bá như một lựa chọn lành mạnh thay thế soda, lại chứa các hóa chất không được tiết lộ và hàm lượng cao “hóa chất vĩnh cửu”, vốn bị cho là có thể gây ung thư.
HuffPost đã liên hệ với hai chuyên gia về ung thư đại trực tràng để hỏi ý kiến của họ về tranh luận xoay quanh nước có ga.
Nước có ga có thể liên quan đến ung thư đại trực tràng như thế nào?
Mối lo ngại về nước có ga và ung thư không nằm ở bản thân thức uống có ga, mà ở các loại bao bì mà chúng thường được đóng gói. Nhiều lon đồ uống được phủ lớp lót bảo vệ hoặc có thể bị nhiễm các chất trong quá trình sản xuất và đóng gói — bao gồm các chất per- và polyfluoroalkyl (PFAS), còn gọi là “hóa chất vĩnh cửu”. Một số loại bao bì khác như chai nhựa cũng được cho là có liên quan nhiều hơn đến PFAS.
Bác sĩ Maen Abdelrahim - Trưởng bộ phận Ung thư Nội khoa Tiêu hóa tại Houston Methodist, cho biết: “Chúng thường được gọi là ‘hóa chất vĩnh cửu’ vì tồn tại lâu dài trong môi trường và tích tụ trong cơ thể con người”.
Các nghiên cứu đã liên kết PFAS với nguy cơ cao hơn của một số loại ung thư, bao gồm ung thư thận và ung thư tinh hoàn, cùng với suy giảm miễn dịch, tổn thương gan, vô sinh và bệnh tuyến giáp.
Một số nghiên cứu phát hiện PFAS trong các thương hiệu nước có ga phổ biến, nhưng mức độ thường thấp hơn nhiều so với ngưỡng khuyến cáo hiện hành của liên bang, theo Bác sĩ Steven Lee-Kong - Trưởng khoa Phẫu thuật đại trực tràng, Trung tâm Y tế, Đại học Hackensack, thuộc Hackensack Meridian Health.
Theo Bác sĩ Abdelrahim, liều lượng PFAS là yếu tố then chốt, và lượng có thể rò rỉ từ lon đồ uống cụ thể là thấp hơn nhiều so với mức đã được chứng minh gây ung thư trong các nghiên cứu thực nghiệm.
Tuy vậy, ngay cả mức thấp cũng không đồng nghĩa với việc đồ uống hoàn toàn an toàn. Bác sĩ Lee-Kong cho biết: “Khoa học vẫn đang phát triển, và một số tổ chức y tế cho rằng, ngay cả mức phơi nhiễm rất thấp cũng có thể tiềm ẩn rủi ro”.
Phơi nhiễm PFAS có thể dẫn đến ung thư như thế nào?
Bác sĩ Abdelrahim cho biết, PFAS có thể “hoạt động như các chất gây rối loạn nội tiết, thúc đẩy stress oxy hóa, làm thay đổi biểu hiện gen hoặc can thiệp vào quá trình sửa chữa DNA, từ đó, về mặt lý thuyết, có thể góp phần vào quá trình sinh ung thư khi phơi nhiễm kéo dài”.
Ngoài ra, các bằng chứng cho thấy, PFAS có thể làm rối loạn hàng rào ruột. Theo thời gian, những rối loạn này có thể gây viêm đường ruột, tổn thương niêm mạc ruột và thay đổi hệ vi sinh đường ruột, tức cộng đồng vi sinh vật sống trong ruột, Bác sĩ Lee-Kong giải thích.
Một số loại PFAS cũng có thể làm thay đổi tế bào ruột theo cách thúc đẩy sự phát triển của khối u.
Bác sĩ Lee-Kong nói: “Dù nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn và một số kết quả chưa nhất quán, khả năng PFAS thúc đẩy viêm đường ruột và các thay đổi tế bào là cơ chế chính gây lo ngại đối với nguy cơ ung thư đại trực tràng”.
Vậy có nên lo lắng rằng nước có ga có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng không?
Sự thật: Hiện vẫn chưa rõ, vì khoa học trong lĩnh vực này còn đang ở giai đoạn sơ khởi. Abdelrahim lưu ý rằng, hiện chưa có bằng chứng trực tiếp nào kết luận nước có ga đóng lon hoặc seltzer có thể gây ung thư đại tràng.
Ông giải thích: “Dựa trên các bằng chứng hiện tại, nước có ga đóng lon không được xem là một nguồn phơi nhiễm PFAS đáng kể”.
Cần thêm nhiều nghiên cứu dài hạn hơn để hiểu rõ mối liên hệ giữa đồ uống đóng lon và nguy cơ ung thư. Trong thời gian đó, theo Lee-Kong, người tiêu dùng nên có sự lựa chọn thận trọng. Lời khuyên của ông là uống nước có ga ở mức độ vừa phải và đa dạng hóa các loại đồ uống.
Nhìn chung, cách an toàn và hiệu quả nhất để duy trì đủ nước là sử dụng nước lọc, tốt nhất là đã được lọc sạch. Lee-Kong nói: “Khi lựa chọn đồ uống đóng lon, hãy xem đó là một phần của chế độ ăn uống cân bằng và đa dạng”.
Ngoài ra, Abdelrahim khuyến nghị tập trung vào các yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng đã được chứng minh rõ ràng và có thể thay đổi được. Điều này bao gồm “duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế thịt chế biến sẵn và thịt đỏ, tránh thuốc lá, kiểm soát rượu bia, duy trì hoạt động thể chất và tuân thủ các hướng dẫn tầm soát theo độ tuổi".
