Hành trình từ phòng thí nghiệm Bách khoa đến môi trường nghiên cứu quốc tế
Tốt nghiệp xuất sắc ngành Vật liệu và Năng lượng thuộc chương trình kỹ sư chất lượng cao Việt - Pháp (PFIEV) của Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, Lê Thanh Tài (2002, Quảng Nam) đạt GPA 9,2 và nhanh chóng bước vào chương trình tiến sĩ tại Pháp.
Trong suốt 5 năm đại học, nam sinh không chỉ duy trì thành tích học tập cao mà còn sớm tiếp cận nghiên cứu khoa học. Ngay từ năm nhất, Tài đã chủ động xin tham gia các nhóm nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, đọc tài liệu gốc, thử nghiệm và đặt câu hỏi để hiểu sâu bản chất vấn đề.
Giai đoạn 2023 - 2025, anh tham gia nhiều chương trình học thuật, hội thảo và nghiên cứu tại 8 quốc gia gồm Đài Loan, Thái Lan, Indonesia, Myanmar, Hàn Quốc, Ý, Hà Lan và Pháp. Những chuyến đi liên tục giữa các phòng thí nghiệm quốc tế giúp anh tiếp cận nhiều chuẩn mực nghiên cứu khác nhau, đồng thời rèn luyện khả năng thích nghi với các môi trường học thuật đa văn hóa.
Nhưng với Tài, điều đáng nhớ nhất không phải là những địa điểm anh đã đi qua. “Điều tôi nhớ nhất không hẳn là một địa điểm cụ thể, mà là cảm giác mỗi lần bước vào một môi trường học thuật mới và nhận ra rằng tri thức thật sự không có biên giới. Từ một sinh viên xuất phát ở Việt Nam đến khi trở thành nghiên cứu sinh tại Pháp, tôi đã nhiều lần phải tự thích nghi với những chuẩn mực rất khác nhau về tư duy, tác phong và cách làm việc” anh chia sẻ.
Theo anh, trong môi trường quốc tế, điều khiến một người được tôn trọng không chỉ là họ đến từ đâu, mà còn là chất lượng công việc, tinh thần học hỏi và khả năng đóng góp cho tập thể. Chính điều đó khiến hành trình đi qua 8 quốc gia của Tài trở thành một hành trình trưởng thành, chứ không chỉ là di chuyển địa lý.
Khi học giỏi thôi là chưa đủ trong môi trường nghiên cứu toàn cầu
Những trải nghiệm học tập ở nước ngoài cũng khiến Tài thay đổi cách nhìn về việc học. “Tôi nhận ra rằng học giỏi thôi là chưa đủ. Ở môi trường quốc tế, người ta không chỉ đánh giá bạn qua kết quả, mà còn qua cách bạn đặt câu hỏi, cách bạn phản biện, cách bạn quản lý thời gian và cách bạn làm việc với người khác.”
Trước đây, anh thường có xu hướng chuẩn bị mọi thứ thật hoàn hảo trước khi phát biểu. Nhưng khi bước vào môi trường học thuật quốc tế, Tài nhận ra rằng sự tiến bộ quan trọng hơn sự hoàn hảo.
“Việc chủ động trao đổi, dám thử, dám sai là một phần rất quan trọng của nghiên cứu. Khoảnh khắc đó khiến tôi thay đổi cả cách học lẫn cách sống: chủ động hơn, kỷ luật hơn và cởi mở hơn.”
Bên cạnh đó, những trải nghiệm tại châu Âu cũng buộc anh phải thay đổi thói quen sinh hoạt và cách tổ chức cuộc sống. “Đặc biệt khi đến với những quốc gia Châu Âu, tôi phải học cách tự lập hơn, quản lý thời gian và tự chăm sóc bản thân để thích nghi với môi trường hoàn toàn mới, từ khí hậu đến con người.”
Những điều tưởng chừng nhỏ như tự sắp xếp thời gian, cân bằng giữa nghiên cứu và cuộc sống cá nhân lại trở thành nền tảng quan trọng để anh duy trì hiệu quả làm việc trong môi trường quốc tế có nhịp độ cao.
Lần đầu bước vào một phòng thí nghiệm ở nước ngoài, Tài nhớ rằng mình vừa hào hứng vừa áp lực. “Hào hứng vì mình đang bước vào một không gian nơi tri thức được tạo ra mỗi ngày, nơi mọi thiết bị, mọi cuộc thảo luận đều gắn với những câu hỏi khoa học thật sự. Nhưng đồng thời cũng có áp lực, vì tôi hiểu rằng đây không còn là môi trường để chỉ “học theo”, mà là môi trường buộc mình phải đóng góp.”
Chính cảm giác đó trở thành động lực để anh thay đổi tư duy: từ một sinh viên học kiến thức sang người tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra tri thức.
“Mọi người sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn nhau và cùng thảo luận để tìm ra cách giải quyết vấn đề.” Theo anh, môi trường nghiên cứu quốc tế không chỉ đòi hỏi năng lực chuyên môn mà còn cần khả năng giao tiếp khoa học, trao đổi minh bạch và tôn trọng sự khác biệt văn hóa.
Sinh viên Việt Nam trong môi trường khoa học toàn cầu
Sau khi trải nghiệm nhiều môi trường học thuật khác nhau, Tài cho rằng sinh viên Việt Nam hoàn toàn có khả năng cạnh tranh trong cộng đồng khoa học quốc tế. “Sinh viên Việt Nam không hề thua kém về tư duy, khả năng học nhanh hay sự bền bỉ.”
Tuy nhiên, theo anh, rào cản lớn nhất đôi khi lại nằm ở sự tự tin và khả năng kết nối học thuật quốc tế. “Điều chúng ta đôi khi thiếu không phải là năng lực cốt lõi, mà là cơ hội tiếp cận môi trường quốc tế sớm hơn và sự tự tin để bước ra ngoài và kỹ năng thể hiện bản thân trong bối cảnh toàn cầu.”
Anh cho rằng nếu được đặt vào đúng môi trường và được trao cơ hội phù hợp, sinh viên Việt Nam hoàn toàn có thể tạo dấu ấn trên bản đồ học thuật thế giới. “Càng đi nhiều, tôi càng thấy rằng nếu được đặt vào đúng môi trường và được trao đúng cơ hội, sinh viên Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh, hợp tác và tạo dấu ấn trên bản đồ học thuật thế giới. Tôi xem bản thân mình như một ví dụ nhỏ cho điều đó: xuất phát từ Việt Nam, nhưng hoàn toàn có thể bước vào các không gian học thuật quốc tế bằng năng lực thật và nỗ lực thật”, Tài chia sẻ.
“Muốn đi xa, mình phải vừa giữ gốc rễ, vừa không ngừng thay đổi.” Theo anh, giữ gốc rễ là giữ lại những giá trị và lý do khiến mình bắt đầu con đường học thuật. Còn thay đổi là điều cần thiết để thích nghi với những chuẩn mực cao hơn và những môi trường rộng lớn hơn.
“Hành trình du học khiến tôi hiểu rằng trưởng thành không đến từ việc mình đi qua bao nhiêu quốc gia, mà từ việc sau mỗi chặng đường, mình trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.”
