Sinh viên đưa di sản gốm Lái Thiêu vào không gian Gen Z

Gốm Lái Thiêu vốn gắn chặt với sinh hoạt hằng ngày của người dân Nam Bộ. Sản phẩm thường được trang trí bằng men lam, men nhiều màu, với các đề tài hoa lá, con vật và cảnh đời sống gần gũi. Tính đời thường này chính là bản sắc, trong đó, hình tượng con gà hay bến nước không chỉ để trang trí mà còn ghi lại nhịp sống dân dã của người dân phương Nam.

Trong không gian của dự án Giao thời sắc gốm, các bạn trẻ không chỉ thụ động đứng trước những sản phẩm đã hoàn thiện mà được trực tiếp quan sát các họa tiết tinh xảo, tự tay thử trang trí gốm dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, tham gia loạt trò chơi tương tác... Cách tổ chức sáng tạo này đưa gốm từ vị trí một món đồ chỉ để ngắm nhìn sang một chất liệu để người trẻ trực tiếp tương tác và khám phá.

Dự án này do nhóm sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, trường ĐH FPT TP. HCM thực hiện. Theo Ban tổ chức, dự án nhằm giúp các bạn trẻ hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, giá trị văn hóa và đặc biệt là khả năng ứng dụng thực tế của gốm Lái Thiêu trong đời sống hiện nay.

Thách thức lớn nhất của truyền thông di sản là việc chuyển tải chiều sâu lịch sử mà không biến nội dung thành một bài học khô cứng. Với thế hệ trẻ, vốn quen tiếp nhận thông tin nhanh trên các nền tảng số, khoảng cách giữa việc "biết đến" và "thực sự quan tâm" thường rất lớn.

Dự án Giao thời sắc gốm đã chọn cách thu hẹp khoảng cách ấy bằng hoạt động trực tiếp kết hợp nhịp nhàng với nội dung số. Khu vực triển lãm đóng vai trò cung cấp thông tin nền tảng; không gian workshop đưa người tham gia đến gần hơn với các công đoạn trang trí; trò chơi tương tác giúp kiến thức lịch sử trở nên sinh động; và các nội dung trên mạng xã hội tiếp tục kéo dài câu chuyện lan tỏa.

Trưởng Ban tổ chức dự án chia sẻ: “Chúng mình không muốn kể về gốm Lái Thiêu như một điều chỉ thuộc về quá khứ. Nhóm mong người trẻ nhận ra những giá trị ấy vẫn có thể hiện diện trong căn phòng, trên bàn ăn, hoặc trong lựa chọn thẩm mỹ hằng ngày. Khi di sản được hiểu và sử dụng phù hợp, việc gìn giữ sẽ bớt xa vời hơn”. Tuy nhiên, cách tiếp cận này vẫn giữ một ranh giới tôn trọng lịch sử: Nguồn gốc, kỹ thuật chế tác và vai trò của người thợ vẫn luôn được đặt ở vị trí trung tâm.

Hoạt động workshop trang trí gốm không chỉ nhằm tạo ra một món đồ lưu niệm. Quá trình tự tay cầm cọ vẽ giúp người tham gia thấu hiểu rằng ,phía sau mỗi sản phẩm là sự kiên nhẫn, mồ hôi và kỹ năng được tích lũy qua nhiều thế hệ thợ lò.

Một bạn trẻ tham gia trải nghiệm cho biết: “Trước đây, mình thường nhìn gốm như đồ dùng trong gia đình hoặc vật trang trí theo phong cách xưa. Khi được nghe giải thích về họa tiết và thử thực hiện một công đoạn, mình mới biết rằng, mỗi sản phẩm đều có câu chuyện riêng".

Trong câu chuyện bảo tồn văn hóa, Gen Z đang chứng minh họ có vai trò chủ động hơn: Là người tìm hiểu, diễn giải và trực tiếp đưa di sản đến cộng đồng mới. Việc bảo tồn không nhất thiết bắt đầu bằng những chiến dịch vĩ mô, mà có thể từ những lựa chọn bình dị như tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm, chọn đồ thủ công cho không gian sống cá nhân, hay chia sẻ một video văn hóa đã được kiểm chứng.

Khái niệm "giao thời" ở đây không phải là lát cắt đứt đoạn giữa cũ và mới, mà là điểm chạm, nơi hai thế hệ gặp nhau. Khi truyền thống vẫn giữ vững căn cước, còn người trẻ tìm ra cách trân trọng phù hợp với nhu cầu hôm nay, hành trình gìn giữ di sản sẽ luôn có cơ hội được nối dài.