Những lời nói của đồng nghiệp có thể còn đọng lại trong tâm trí bạn rất lâu sau khi đã rời bỏ công việc. Một số câu nói nhất định thậm chí có thể phá vỡ hoàn toàn mối quan hệ công việc, khiến người nghe tự hỏi liệu họ có thực sự thuộc về công ty đó hay không, hoặc liệu họ có còn muốn hợp tác hay tin tưởng người đồng nghiệp kia nữa hay không?
“Không có ý xúc phạm đâu nhưng mà...” hoặc “Xin lỗi phải nói thẳng là...”
Mary Abbajay, chủ tịch công ty tư vấn phát triển năng lực lãnh đạo Careerstone Group, từng được một công ty thuê để tổ chức hoạt động gắn kết đội ngũ (team building). Khi gặp người quản lý của nhóm mà bà sẽ làm việc cùng, ông ta đã nói với bà: “Xin lỗi phải nói thẳng, nhưng những gì tôi đã quên về team building còn nhiều hơn cả những gì cô biết đấy”.
Kết quả là Abbajay đã từ chối công việc này: “Chuyện xảy ra đã 15 năm rồi nhưng tôi vẫn nhớ mãi. Nếu ông ấy không nói câu: Xin lỗi phải nói thẳng..., có lẽ tôi đã nhìn nhận sự việc theo cách khác. Câu nói đó giống như giọt nước tràn ly, cho thấy thái độ: Tôi không tôn trọng cô, tôi nghĩ cô sai rồi”.
Bà cho biết, cũng giống như cụm từ: “Không có ý xúc phạm đâu nhưng mà...”, những lời lẽ mang tính bề trên này cho thấy người nói không tôn trọng quan điểm của người đối diện.
“Tôi không có thời gian cho việc này”
Sự an toàn về mặt tâm lý là yếu tố then chốt để duy trì sự gắn kết trong đội ngũ. Các nhà nghiên cứu định nghĩa đây là trạng thái tinh thần mà ở đó nhân viên cảm thấy thoải mái để lên tiếng, chia sẻ những tin tức không hay và tìm kiếm sự giúp đỡ khi công việc vượt quá khả năng xử lý của họ.
Nếu bạn thường xuyên phản hồi các yêu cầu của đồng nghiệp bằng cách nói rằng mình quá bận hoặc không có đủ thời gian, điều đó phát đi tín hiệu rằng họ không phải là ưu tiên của bạn và họ không nên tìm đến bạn khi cần giúp đỡ.
“Ý của X là...”
Nếu từng tham gia cuộc họp với một đồng nghiệp luôn muốn diễn giải lại những gì bạn vừa nói theo cách hiểu của họ, hẳn bạn sẽ hiểu cảm giác khó chịu khi nghe cụm từ này. Bởi nó không giúp cuộc trò chuyện tiến triển theo hướng tích cực, ngay cả khi người nói thực sự có ý định đó.
"Trông bạn có vẻ trẻ so với..." hoặc "Bạn ăn nói rất lưu loát so với một người..."
Lawrese Brown, người sáng lập C-Track Training (một công ty đào tạo kỹ năng công sở), đã chỉ ra những kiểu nhận xét mang tính hạ thấp mà đôi khi bạn phải hứng chịu khi hành động trái với những giả định và kỳ vọng của đồng nghiệp về cách bạn thể hiện bản thân tại nơi làm việc. Những nhận xét này có thể bao gồm từ các hành vi gây hấn vi mô (microaggressions) liên quan đến danh tính của bạn cho đến những câu hỏi nghi ngờ về tiềm năng lãnh đạo của bạn.
Brown cho biết, bà từng nghe khách hàng kể lại việc họ bị nhận xét là nhà lãnh đạo "yếu kém" hoặc "trông có vẻ trẻ". Một khách hàng thậm chí còn được khuyên nên thay đổi kiểu tóc. "Quản lý của cô ấy bảo rằng mọi người sẽ coi trọng cô ấy hơn nếu cô ấy duỗi thẳng tóc," bà nói. "Tất cả những điều này đều nằm trong nhóm các nhận xét kiểu như: Bạn đang bị đánh giá là không phù hợp. Cách bạn thể hiện bản thân hoặc cách người khác nhìn nhận về bạn khiến họ nghi ngờ năng lực làm việc của bạn". Những kiểu nhận xét này có thể gây tổn thương sâu sắc và khiến nhân viên cảm thấy mình kém cỏi trong công việc.
"Tôi không có ý đó"
Câu nói "Tôi không có ý đó" là một phản ứng phòng thủ phổ biến, nhưng lại không thừa nhận cách mà lời nói của bạn thực sự được người khác tiếp nhận.
“Chưa ai khác đề cập chuyện này với tôi cả” hoặc “Bạn đang để chuyện này ảnh hưởng đến cảm xúc cá nhân đấy”
Brown cho biết, các nhà quản lý thường mắc sai lầm khi đưa ra những nhận xét mang tính phủ nhận cảm xúc của người khác chẳng hạn như câu “Chưa ai khác đề cập chuyện này với tôi cả” mỗi khi một nhóm hoặc nhân viên nêu lên vấn đề lo ngại. Theo Brown, cách nói này có thể truyền tải thông điệp ngầm rằng: “Nếu chuyện này chỉ quan trọng với riêng bạn thôi, thì liệu nó có đáng để được xem xét nghiêm túc hay không?”.
Khi đồng nghiệp phủ nhận cảm xúc của bạn theo cách này, hoặc chính bạn làm điều đó với người khác, nó có thể ngăn cản những cuộc đối thoại thực sự cần thiết diễn ra.
“‘Bạn đang quá cảm tính về chuyện này, bạn đang để nó ảnh hưởng đến cảm xúc cá nhân đấy. Người khác đâu có nói vậy". Khi nói những lời này, bạn đã vô tình hạ thấp người đối diện: “Đây là những câu nói mà một khi đã thốt ra, rất ít người có đủ kỹ năng để tiếp tục cuộc đối thoại khó khăn nhằm làm rõ vấn đề. Kết quả là mọi người thường chọn cách im lặng”.
Cuối cùng, khi các đồng nghiệp ngừng trò chuyện với nhau, sự giao tiếp sẽ bị đứt gãy, nguy cơ xảy ra sai sót tăng lên, căng thẳng leo thang và ai nấy đều trở nên bất an, dè chừng.
