Giới trẻ ngày nay đang phải đối mặt với rất nhiều thử thách, và các chuyên gia cho biết, nhiều khó khăn trong số đó có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến hạnh phúc cũng như sức khỏe tinh thần của họ.
Phụ thuộc vào sự công nhận từ bên ngoài
Việc gắn giá trị bản thân với sự công nhận từ bên ngoài là một xu hướng phổ biến ở giới trẻ. Theo Aida Shahnazarian, chuyên gia trị liệu chính tại Teen Tree, một cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho thanh thiếu niên: "Một trong những điều gây tổn hại lớn nhất đến hạnh phúc của người trẻ là cảm giác rằng, giá trị của bản thân phụ thuộc vào sự công nhận của người khác. Các bạn liên tục nhận được những thông điệp về việc mình nên trở thành người như thế nào, nên có ngoại hình ra sao và cần đạt được những thành tựu gì. Điều khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn là áp lực này có thể đến từ mọi phía: mạng xã hội, trường học, bạn bè, thể thao, kỳ vọng của gia đình... Điều này đặc biệt có hại khi người trẻ bắt đầu tin rằng họ chỉ có giá trị nếu đạt điểm cao, có ngoại hình theo một chuẩn mực nhất định, được hòa nhập trong các mối quan hệ xã hội, xuất sắc ở một lĩnh vực nào đó hoặc khiến người khác tự hào. Khi cảm nhận về bản thân của một người được xây dựng dựa trên sự công nhận từ bên ngoài, hạnh phúc của các bạn có thể trở nên rất mong manh".
Những kiểu suy nghĩ tiêu cực kéo dài
Jerry Weichman, nhà tâm lý học lâm sàng, chuyên gia về sức khỏe tâm thần vị thành niên và tác giả cuốn cẩm nang dành cho thanh thiếu niên How To Deal cho biết, thủ phạm số một cướp đi hạnh phúc của thanh thiếu niên chính là sự tiêu cực.
Khi người trẻ thường xuyên nhìn nhận mọi thứ theo hướng tiêu cực và sau đó cũng nhìn nhận chính bản thân mình qua lăng kính đó, lòng tự trọng của họ sẽ suy giảm, trong khi mức độ lo âu gia tăng.
Sự phủ nhận cảm xúc
Một mối đe dọa khác đối với cảm giác hạnh phúc của người trẻ là việc thường xuyên phủ nhận cảm xúc của bản thân.
Nicholette Leanza, chuyên gia trị liệu tại LifeStance Health, một đơn vị cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần ngoại trú cho biết, một kiểu tương tác gia đình thường xuyên gạt bỏ, xem nhẹ, hoặc chỉ trích cảm xúc của người trẻ, thay vì thừa nhận những cảm xúc đó và cố gắng thấu hiểu, là một trong những điều gây tổn hại nhất.
Ví dụ, một bạn trẻ có thể vô cùng đau khổ sau một cuộc chia tay và được nghe những câu như: ‘Rồi con sẽ vượt qua thôi’ hoặc ‘Hai đứa quen nhau chưa lâu, nên con chẳng có lý do gì để buồn cả’. Việc gạt bỏ và phán xét cảm xúc đó có thể khiến họ cảm thấy rằng mình sai khi buồn, dù thực tế, họ đang tổn thương sâu sắc.
Một ví dụ khác là khi bạn không muốn làm một việc nào đó và bị nói: "Điều con nghĩ không quan trọng, con sẽ phải làm theo lời bố mẹ". Khi cha mẹ liên tục phớt lờ hoặc phán xét cảm xúc của con, người trẻ có thể bắt đầu nghi ngờ chính mình và cảm thấy không hiểu bản thân là ai. Trong những hoàn cảnh như vậy, họ cũng có thể gặp khó khăn trong việc nhận diện và tin tưởng vào cảm xúc của chính mình.
Những niềm tin giới hạn mang tính cố định
Andrew Levey, LMSW (Chuyên viên Công tác Xã hội Thạc sĩ được cấp phép), chuyên gia trị liệu tại LightLine Therapy, người chuyên làm việc với thanh thiếu niên cho biết, những kiểu suy nghĩ cố định dựa trên quan niệm rằng, năng lực là thứ bất biến, không thể phát triển, hoặc cải thiện theo thời gian, có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến hạnh phúc lâu dài của người trẻ.
Tư duy này khiến các thử thách trở nên giống như những vấn đề vĩnh viễn, thay vì chỉ là những khó khăn tạm thời. Thay vì xem thất bại là một phần cần thiết của quá trình học hỏi, người trẻ có tư duy cố định có thể tin rằng, có điều gì đó vốn đã sai ở bản thân mình. Tư duy cố định có thể làm tổn hại lòng tự trọng, làm giảm khả năng phục hồi và khiến bạn ít sẵn sàng thử những điều mới, vì luôn nghĩ mình sẽ thất bại.
Tư duy cố định cũng có thể làm gia tăng cảm giác lo âu hoặc trầm cảm. Khi người trẻ tin rằng, bản thân không thể thay đổi, những cảm xúc khó khăn có thể bắt đầu được nhìn nhận như điều không thể thoát khỏi, thay vì là những trạng thái có thể được giải quyết.
So sánh bản thân quá mức
Bất kể ở độ tuổi nào, việc so sánh bản thân với người khác dường như không thể tránh khỏi, đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng phát triển. Tuy nhiên, trong những năm tháng tuổi trẻ, giai đoạn hình thành nhân cách nhưng cũng rất nhạy cảm, thói quen tiêu cực này có thể gây ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng.
Fatema Harianawala, chuyên gia tư vấn tâm lý được cấp phép tại Key Counseling Group, người chuyên về sức khỏe tâm thần trẻ em, nuôi dạy con cái, sang chấn tâm lý, lo âu, các mối quan hệ gia đình và những giai đoạn chuyển tiếp trong cuộc sống, cho biết: "Rất nhiều người trẻ có thể bắt đầu tin rằng, mình chỉ đủ tốt nếu có ngoại hình, khả năng thể hiện hoặc thành tích giống như những người khác. Việc liên tục so sánh bản thân có thể dẫn đến lòng tự trọng thấp, lo âu, trầm cảm và nỗi sợ thất bại". Harianawala cho biết, cách tốt nhất để đối phó với vấn đề này là giúp họ xây dựng cảm nhận giá trị bản thân vững chắc, xuất phát từ bên trong.
