Những đợt nắng nóng và hạn hán kỷ lục gần đây trên khắp châu Âu đã khiến mực nước tại các con sông như sông Tiber (Ý), sông Danube (Bulgaria) và sông Rhine (Đức) sụt giảm nghiêm trọng, làm lộ ra những tàn tích đã chìm sâu dưới nước hàng thế kỷ, bao gồm xương voi ma mút thời tiền sử, tàn tích thời La Mã và các tàu chiến của Đức Quốc Xã từ Thế chiến II. Mặc dù tình trạng hạn hán gây gián đoạn hệ thống làm mát tại các nhà máy điện hạt nhân và làm tê liệt hoạt động vận tải đường thủy nội địa, nó lại tạo ra một nghịch lý mang đến cơ hội quý giá cho ngành khảo cổ học và cổ sinh vật học.
Hãng tin AP đưa tin vào ngày 14/8 rằng, tàn tích của “Cầu Nero”, công trình có từ thời La Mã cổ đại đã lộ diện gần Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, khi mực nước sông Tiber ở Rome rút xuống. Cây cầu này, được phát hiện gần vị trí Vương cung thánh đường hiện nay, từng nối trung tâm thành phố Rome với bờ phải sông Tiber. Tuy nhiên, trên thực tế, cây cầu được xây dựng dưới triều đại của Hoàng đế Caligula (giai đoạn năm 37 – 41 sau Công nguyên), người chú của Hoàng đế Nero. Bà Antonella Bonini, một nhà khảo cổ học thuộc cơ quan quản lý di sản văn hóa Rome giải thích rằng, cây cầu gắn liền với tên gọi Nero là do “Trường đua Nero” (Nero’s Circus), một đấu trường đua xe ngựa nằm tại khu vực Vatican ngày nay, vốn khét tiếng với các cuộc đàn áp người theo Kitô giáo.
Vào ngày 7/8, tàn tích của một cây cầu La Mã cổ đại được xây dựng vào năm 328, bởi Constantine Đại đế (trị vì từ năm 306 đến 337) đã được phát hiện dưới lòng sông Danube tại Bulgaria, một khu vực từng thuộc Đế chế La Mã. Với chiều dài hơn 2 km, cây cầu này từng nối liền thành phố Ulpia Oescus của La Mã (thuộc miền Bắc Bulgaria ngày nay) với Sucidava (thuộc Romania ngày nay) và được coi là một trong những cây cầu dài nhất thế giới cổ đại. Ông Pavel Popov (Bảo tàng Lịch sử Khu vực Pleven) chia sẻ với Reuters: "Những khoảnh khắc như thế này, khi các tàn tích thường bị che khuất dưới lòng sông lộ diện, là cơ hội vô cùng quý giá đối với các nhà khảo cổ học".
Vào ngày 29 tháng trước, các hóa thạch được cho là của một con voi ma mút đã được tìm thấy sau khi mực nước sông Danube rút cạn gần làng Ryahovo, gần thành phố Ruse ở miền Bắc Bulgaria. Các chuyên gia đã thu hồi được một phần xương hàm dưới, hai chiếc ngà và các xương sườn. Hiện họ đang tiến hành phân tích chi tiết và nghiêng về giả thuyết rằng, cá thể voi ma mút này còn non khi chết. Ông Nikolai Nenov - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử khu vực, mô tả phát hiện này có "ý nghĩa quan trọng về mặt học thuật", đồng thời lưu ý rằng, khu vực này từng là vùng đất ngập nước và đưa ra khả năng con voi ma mút đã chết sau khi bị mắc kẹt trong đầm lầy, cách đây hàng nghìn năm.
Các di vật liên quan đến Đức Quốc Xã cũng đang được khai quật dọc theo lưu vực sông Danube, nơi từng là chiến trường ác liệt trong Thế chiến II. Vào ngày 2/8, hài cốt của hai người lính Đức, cùng với một chiếc xe mô tô quân sự và mìn chống tăng, đã được phát hiện trên bờ sông Danube, gần Tòa nhà Quốc hội Hungary ở Budapest. Ủy ban Mộ phần Chiến tranh Đức cho biết, sự hiện diện của nhiên liệu diesel lẫn trong đất lòng sông đã giúp bảo quản nguyên vẹn thẻ bài quân nhân của những người lính này trong suốt hơn 80 năm qua.
Những chiếc tàu chiến của Đức Quốc Xã từng bị chìm nay đã lộ diện tại Prahovo, miền Đông Serbia. Sông Rhine của Đức đang thu hút đông đảo người dân với hy vọng tìm thấy những cổ vật giá trị. Theo truyền thông địa phương, mực nước rút xuống đã làm lộ ra nhiều loại cổ vật, bao gồm các công trình cảng từ thời La Mã, đầu mũi tên thời Đồ đồng, trâm cài áo thời Trung cổ, thuốc súng từ thế kỷ 17, một tàu chở hàng thế kỷ 19 và một "phiến đá báo hạn hán" có từ năm 1959. Nhà khảo cổ học nghiệp dư Christian Ganser mô tả tình hình hiện tại là "điều kiện lý tưởng cho việc thăm dò". Số lượng các báo cáo về việc phát hiện cổ vật đã tăng lên mức cao nhất kể từ đợt hạn hán năm 2018. Các cơ quan khảo cổ của Đức đã kêu gọi người dân cần thận trọng và cảnh báo họ tuyệt đối không chạm vào các vật thể khả nghi, vì có thể vẫn còn sót lại bom mìn chưa nổ từ Thế chiến II.
